Trong IELTS Writing Task 1, nhiều thí sinh cho rằng khó nhất là mixed chart hay table nhiều số liệu. Tuy nhiên, trên thực tế, Map và Process mới là hai dạng khiến người học mất band nhiều nhất, đặc biệt ở mức 6.0–6.5. Nguyên nhân không nằm ở từ vựng hay ngữ pháp, mà ở tư duy viết sai bản chất.
Khác với các dạng biểu đồ số liệu, Map và Process không yêu cầu bạn mô tả con số, mà kiểm tra khả năng quan sát, hệ thống hóa và trình bày logic biến đổi hoặc quy trình. Khi tiếp cận hai dạng này bằng tư duy “kể hình”, bài viết rất dễ trở nên rối, thiếu overview rõ ràng và tụt mạnh tiêu chí Task Achievement.
Vì sao Map và Process được xem là dạng “giết band”
Điểm chung lớn nhất giữa Map và Process là không có số liệu cụ thể. Điều này khiến nhiều thí sinh mất điểm vì không biết phải “so sánh cái gì” hay “mô tả bao nhiêu là đủ”. Không ít bài viết sa đà vào liệt kê chi tiết nhỏ, nhưng lại thiếu bức tranh tổng thể – yếu tố giám khảo đặc biệt coi trọng.
Ngoài ra, Map và Process đều đòi hỏi người viết sử dụng ngôn ngữ mô tả không gian và trình tự, vốn là mảng từ vựng – cấu trúc mà nhiều người học ít được luyện bài bản. Khi dùng sai giới từ, sai thứ tự logic hoặc viết lan man, band điểm rất khó vượt qua 6.5 dù không mắc lỗi ngữ pháp nghiêm trọng.
Map: Bài kiểm tra tư duy so sánh không gian
Dạng Map thường yêu cầu so sánh một khu vực tại hai hoặc nhiều thời điểm khác nhau. Bản chất của bài không phải là “vẽ lại bản đồ bằng chữ”, mà là phân tích sự thay đổi về không gian và chức năng.
Một lỗi cực kỳ phổ biến là mô tả từng chi tiết nhỏ như đường đi, tòa nhà, cây cối theo kiểu “có gì nói nấy”. Cách viết này khiến bài dài nhưng không có trọng tâm. Giám khảo không chấm điểm dựa trên số lượng chi tiết bạn kể, mà dựa trên khả năng nhận diện những thay đổi chính và xu hướng phát triển tổng thể của khu vực.
Overview trong Map đóng vai trò sống còn. Một overview tốt thường nêu được: khu vực thay đổi nhiều hay ít, thay đổi theo hướng hiện đại hóa hay tái quy hoạch, và yếu tố nào là thay đổi nổi bật nhất. Nếu thiếu overview hoặc overview chỉ lặp lại đề bài, band Task Achievement gần như không thể cao.
Các dạng Map thường gặp và cách tiếp cận đúng
Map trong IELTS Task 1 thường rơi vào ba dạng chính: thay đổi cơ sở hạ tầng, thay đổi mục đích sử dụng đất, và quy hoạch phát triển. Dù hình thức khác nhau, tư duy phân tích vẫn xoay quanh hai trục chính: cái gì được thêm vào, cái gì bị loại bỏ hoặc thay đổi chức năng.
Người viết band cao thường nhóm các thay đổi theo khu vực hoặc theo loại chức năng thay vì mô tả rải rác. Cách nhóm này giúp bài viết mạch lạc, thể hiện rõ năng lực tổ chức thông tin – yếu tố quan trọng để đạt band 7.0 trở lên.
Process: Không phải kể chuyện, mà là trình bày quy trình
Process là dạng mô tả một quy trình tự nhiên hoặc nhân tạo, từ sản xuất, xử lý đến tái chế. Khác với Map, Process không có yếu tố so sánh, nhưng lại đòi hỏi logic trình tự cực kỳ chặt chẽ.
Nhiều thí sinh viết Process như một bài văn kể chuyện, sử dụng thì và liên từ không nhất quán. Lỗi phổ biến nhất là thiếu overview, hoặc overview chỉ đơn thuần nói “quy trình gồm nhiều bước”. Trong khi đó, overview chuẩn cần cho thấy điểm bắt đầu, điểm kết thúc và tính chất chung của quy trình, chẳng hạn là chu trình khép kín hay tuyến tính.
Ngôn ngữ học thuật đặc thù của Process
Process yêu cầu sử dụng nhiều cấu trúc bị động, vì trọng tâm không phải là ai làm gì, mà là điều gì xảy ra với đối tượng. Việc lạm dụng chủ ngữ “people” hay “they” là dấu hiệu rõ ràng của bài viết band thấp.
Ngoài ra, người viết cần thể hiện được mối quan hệ giữa các bước, đâu là bước chính, đâu là bước phụ. Viết đúng thứ tự nhưng không có liên kết logic vẫn bị đánh giá thấp ở tiêu chí Coherence and Cohesion.
So sánh Map và Process: Giống và khác ở đâu
Map và Process đều yêu cầu tư duy hình ảnh, nhưng khác nhau ở trọng tâm phân tích. Map tập trung vào sự thay đổi theo thời gian trong không gian, trong khi Process tập trung vào trình tự các bước trong một hệ thống.
Điểm giống nhau lớn nhất là cả hai đều cần overview rõ ràng, có tính khái quát cao. Thiếu overview hoặc viết overview mơ hồ là lý do hàng đầu khiến hai dạng này bị “giết band”, ngay cả với thí sinh có vốn từ và ngữ pháp khá.
Chiến lược học Map & Process để tránh mất band
Muốn cải thiện hai dạng này, người học cần thay đổi cách luyện. Thay vì viết nhiều bài một cách dàn trải, nên tập trung vào việc phân tích đề, viết overview và học cách nhóm thông tin. Việc được sửa bài chi tiết, chỉ ra lỗi tư duy sẽ giúp tiến bộ nhanh hơn rất nhiều so với chỉ học từ vựng mẫu.
Tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), Map và Process thường được tách thành chuyên đề riêng, luyện sâu từng dạng với lớp nhỏ 5–7 học viên. Nhờ được kèm sát và chỉnh sửa từng bài, học viên dần hình thành tư duy phân tích không gian và quy trình đúng chuẩn, thay vì học thuộc bài mẫu.
Hiểu đúng Map & Process là chìa khóa vượt 6.5 Writing
Map và Process không khó vì yêu cầu ngôn ngữ cao, mà khó vì đòi hỏi tư duy học thuật khác hoàn toàn so với các dạng biểu đồ số liệu. Khi tiếp cận đúng bản chất, biết cách viết overview, nhóm thông tin và dùng ngôn ngữ phù hợp, hai dạng “giết band” này lại trở thành cơ hội ghi điểm ổn định.
Nếu bạn đang mắc kẹt ở band 6.0–6.5 Writing Task 1, hãy nhìn lại cách mình xử lý Map và Process. Chỉ cần sửa đúng tư duy, band điểm hoàn toàn có thể cải thiện rõ rệt trong thời gian ngắn.
