Rất nhiều thí sinh tin rằng dùng càng nhiều từ “học thuật” thì bài càng dễ lên band. Thực tế, giám khảo không chấm điểm cho độ “khó” của từ, mà cho độ phù hợp của từ với ngữ cảnh và chức năng lập luận.
Ở band 6, lỗi thường không phải là thiếu academic vocabulary, mà là dùng đúng từ… sai chỗ.
Academic vocabulary không phải là từ dài hay từ hiếm
Một hiểu lầm phổ biến là equate academic vocabulary với long words hoặc low-frequency words. Điều này dẫn đến việc nhét các từ như ameliorate, exacerbate, paradigm, multifaceted, unprecedented vào mọi bài viết, bất kể ngữ cảnh.
Giám khảo không đánh giá cao việc dùng từ “nghe sang” nếu nó không phục vụ đúng chức năng giao tiếp. Ngược lại, dùng một từ phổ biến nhưng đúng chức năng học thuật thường được đánh giá cao hơn.
Ví dụ, trong nhiều ngữ cảnh, increase significantly rõ ràng và học thuật hơn escalate dramatically, nếu bạn đang mô tả xu hướng chứ không phải khủng hoảng.
Phân biệt vocabulary học thuật theo chức năng
Academic vocabulary trong Task 2 nên được nhìn theo chức năng lập luận, không phải theo danh sách từ.
Một số nhóm chức năng cốt lõi gồm:
-
Trình bày quan điểm: argue, contend, maintain, hold the view that
-
Diễn giải nguyên nhân – hệ quả: lead to, result in, give rise to, contribute to
-
Thể hiện mức độ: to a certain extent, largely, marginally, substantially
-
So sánh và đối chiếu: in contrast, whereas, by comparison, conversely
-
Thận trọng học thuật (hedging): tend to, may, is likely to, can be attributed to
Band 7+ thường thể hiện tốt ở việc chọn đúng động từ và trạng từ để phản ánh mức độ chắc chắn của lập luận.
Lỗi “collocation học thuật giả”
Một lỗi rất phổ biến ở band 6 là ghép các từ học thuật lại với nhau theo cảm tính, tạo ra collocations không tự nhiên.
Ví dụ như increase of crime, a serious improve, discuss about, benefit for society. Những lỗi này không phải lỗi ngữ pháp đơn thuần, mà là lỗi tư duy về cách từ vận hành trong văn bản học thuật.
Giám khảo rất nhạy với collocation không tự nhiên, và điều này ảnh hưởng trực tiếp đến Lexical Resource.
Dùng từ mạnh cho lập luận yếu
Một bài có lập luận nông nhưng lại dùng từ rất mạnh như devastating, catastrophic, fundamentally transform thường bị đánh giá là thiếu cân bằng.
Trong văn phong học thuật, từ mạnh nên đi kèm với bằng chứng hoặc phân tích đủ sâu. Nếu không, giọng văn trở nên cảm tính, giống opinion piece hơn là academic essay.
Điều này khiến bài khó vượt band 6 vì tone không ổn định.
Hedging – kỹ năng bị bỏ quên
Một trong những dấu hiệu rõ nhất của band 7+ là khả năng dùng hedging đúng chỗ.
Thay vì viết:
This policy will solve unemployment.
Band cao thường viết:
This policy is likely to alleviate unemployment to some extent.
Việc dùng likely, may, tend to, to some extent thể hiện tư duy học thuật: không tuyệt đối hóa khi không có bằng chứng mạnh.
Academic tone không đồng nghĩa với xa cách người đọc
Nhiều thí sinh cố gắng viết rất “lạnh” và phức tạp, dẫn đến câu văn nặng nề và khó hiểu.
Academic tone trong IELTS là rõ ràng, chính xác và trung tính, không phải là tối nghĩa.
Một câu đơn giản nhưng chuẩn học thuật luôn tốt hơn một câu phức tạp nhưng mơ hồ.
Từ đúng ngữ cảnh = phản ánh đúng bản chất ý
Dùng từ đúng không chỉ là đúng nghĩa từ điển, mà là đúng với bản chất của hiện tượng.
Ví dụ, nói về giáo dục, enhance learning outcomes phù hợp hơn boost students’ intelligence. Nói về chính sách, address an issue học thuật hơn fix a problem.
Band 7+ thể hiện sự tinh tế trong việc chọn từ phản ánh đúng loại vấn đề: xã hội, kinh tế, chính sách, hành vi, xu hướng.
Vì sao học list từ vựng không đủ?
Danh sách academic words giúp tăng vốn từ, nhưng không dạy bạn khi nào nên dùng, và khi nào không nên dùng.
Nhiều người học nhớ rất nhiều từ, nhưng khi viết, họ dùng từ theo cảm giác, không theo chức năng lập luận. Kết quả là bài viết “nghe học thuật” nhưng thiếu tự nhiên.
Đây là lý do vì sao nhiều học viên chỉ thực sự cải thiện Lexical Resource khi được sửa bài chi tiết, chỉ ra từng chỗ dùng từ chưa đúng ngữ cảnh, thay vì chỉ được cho thêm danh sách từ.
Kết luận: Học cách dùng từ, không chỉ học từ
Academic vocabulary đúng ngữ cảnh là một kỹ năng, không phải là trí nhớ.
Khi bạn bắt đầu hỏi: “Từ này có phản ánh đúng mức độ, đúng chức năng và đúng bản chất của ý không?”, bạn đang chuyển từ tư duy band 6 sang tư duy band 7+.
