Trong phòng thi, 3–5 phút cuối có thể tạo ra khác biệt lớn về cảm nhận band. Tuy nhiên, nếu không có hệ thống, bạn rất dễ chỉ dò lỗi chính tả và bỏ qua những lỗi nặng về lập luận.
Một checklist tốt không phải là danh sách kỹ thuật rời rạc, mà là trình tự tư duy giúp bạn nhìn lại bài viết như một giám khảo: từ Task Response, đến Coherence, rồi mới đến ngôn ngữ.
Bước 1: Kiểm tra Task Response – đã trả lời đúng câu hỏi chưa?
Câu hỏi đầu tiên cần tự hỏi không phải là ngữ pháp, mà là: tôi có đang trả lời đúng yêu cầu của đề không?
Bạn cần kiểm tra xem:
-
Dạng đề là gì (Opinion, Discussion, Problem–Solution…)
-
Đề có yêu cầu nêu quan điểm hay không
-
Tất cả các phần của đề đã được đề cập chưa
Rất nhiều bài mất điểm vì trả lời lệch trọng tâm, dù tiếng Anh khá tốt. Nếu một phần của đề bị bỏ sót, Task Response sẽ bị ảnh hưởng ngay lập tức.
Bước 2: Kiểm tra stance – giám khảo có hiểu rõ quan điểm không?
Ở các đề có yêu cầu nêu quan điểm, hãy kiểm tra xem introduction và conclusion có thể hiện stance rõ ràng hay không.
Nếu giám khảo phải “đoán” bạn nghiêng về phía nào, bài viết đang gặp vấn đề. Một stance mơ hồ thường kéo Task Response xuống, ngay cả khi body paragraph viết ổn.
Trong checklist, đây là điểm cần ưu tiên cao, vì sửa rất nhanh nhưng tác động lớn.
Bước 3: Kiểm tra Coherence ở cấp độ toàn bài
Hãy nhìn bài viết ở mức độ “toàn cục” trước khi soi từng câu.
Tự hỏi:
-
Body 1 và Body 2 có thực sự khác vai trò không?
-
Hai đoạn có bị trùng ý không?
-
Mỗi đoạn có một nhiệm vụ rõ ràng trong lập luận không?
Nếu hai body paragraph đang nói gần giống nhau, đó là lỗi Coherence nghiêm trọng mà từ nối không thể cứu.
Bước 4: Kiểm tra Coherence trong từng body paragraph
Ở cấp độ đoạn, hãy đọc topic sentence và tự hỏi: các câu sau có thực sự phát triển ý này không?
Nếu có câu nào mở ra ý mới không liên quan trực tiếp, đó là dấu hiệu đoạn đang bị loãng.
Đây là nơi rất nhiều bài band 6 bị trừ điểm vì under-developed ideas hoặc logic lỏng.
Bước 5: Kiểm tra ví dụ – relevant & developed chưa?
Với mỗi body paragraph, hãy tìm ví dụ chính và tự hỏi hai câu hỏi:
-
Ví dụ này có trực tiếp minh họa cho main idea không?
-
Tôi có giải thích vì sao ví dụ này chứng minh luận điểm chưa?
Nếu ví dụ chỉ được nêu ra mà không được phân tích, đoạn đó có nguy cơ bị đánh giá là under-developed.
Bước 6: Kiểm tra linking words – đúng quan hệ logic chưa?
Thay vì đếm số lượng từ nối, hãy kiểm tra độ chính xác của chúng.
Tự hỏi: however có thực sự thể hiện đối lập không? therefore có đúng là hệ quả không?
Dùng sai quan hệ logic có thể làm giảm cảm nhận về Coherence, dù ngữ pháp đúng.
Bước 7: Kiểm tra reference và lexical chains
Hãy nhìn xem bạn có dùng các từ như this, these, such, this trend, these measures để duy trì chủ đề không.
Nếu bạn lặp lại cùng một danh từ quá nhiều, bài viết có thể bị cứng. Ngược lại, nếu bạn đổi từ quá nhiều mà không có lexical chain rõ, người đọc có thể bị mất dấu chủ đề.
Bước 8: Kiểm tra academic tone và hedging
Hãy rà soát những câu khẳng định tuyệt đối như will, always, completely solve.
Nếu không có bằng chứng rất mạnh, hãy cân nhắc chuyển sang giọng học thuật hơn như is likely to, may, tend to, to some extent.
Điều này giúp bài viết trông cân bằng và đúng phong cách học thuật.
Bước 9: Kiểm tra collocation và lỗi dùng từ theo thói quen
Hãy để ý những cụm rất dễ sai như discuss about, benefit for, increase of, a serious problem.
Đây là những lỗi Lexical Resource phổ biến khiến bài bị giữ ở band trung bình, dù ý tưởng tốt.
Bước 10: Kiểm tra conclusion – có gọn và nhất quán không?
Cuối cùng, hãy đọc lại conclusion và tự hỏi:
-
Tôi có thêm ý mới không?
-
Tôi có lặp y nguyên mở bài không?
-
Stance có nhất quán với body không?
Một conclusion gọn, đúng chức năng giúp giám khảo cảm nhận bài viết được kiểm soát tốt.
Vì sao checklist này giúp vượt band, không chỉ sửa lỗi nhỏ?
Checklist này không chỉ nhằm sửa lỗi ngữ pháp, mà nhằm sửa tư duy đọc lại bài theo cách giám khảo chấm.
Khi bạn ưu tiên Task Response và Coherence trước, bạn đang tập trung vào những yếu tố quyết định cảm nhận band. Đây là sự khác biệt giữa việc “soát lỗi” và việc “tối ưu bài viết”.
Vai trò của luyện checklist trong quá trình học
Checklist chỉ thực sự hiệu quả khi bạn luyện nó thành thói quen. Sau một thời gian, bạn sẽ bắt đầu viết với checklist này trong đầu, thay vì chỉ dùng nó ở 5 phút cuối.
Trong môi trường lớp nhỏ, giáo viên thường giúp học viên chuyển checklist từ công cụ sửa bài sang công cụ định hình tư duy khi viết. Tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), với mô hình lớp nhỏ 5–7 học viên, việc được kèm sát từng bài giúp học viên hình thành quy trình tự soát lỗi hiệu quả, từ đó giảm mạnh các lỗi khiến bài bị kẹt band.
Kết luận: Checklist tốt = công cụ nâng band trong vài phút cuối
Một checklist đúng trọng tâm giúp bạn tận dụng tối đa thời gian cuối cùng trong phòng thi.
Khi bạn dùng checklist để kiểm tra Task Response, Coherence và chất lượng lập luận trước khi soi ngôn ngữ, bạn đang tập trung vào những yếu tố có tác động lớn nhất đến điểm số. Đây là cách sửa bài mang tư duy band cao, không phải chỉ là dò lỗi bề mặt.
