Nhóm từ depend thường xuất hiện trong các chủ đề quen thuộc của IELTS như giáo dục, việc làm, tài chính, gia đình và sự phát triển của một quốc gia. Người học không chỉ cần phân biệt động từ, danh từ và tính từ, mà còn phải nhớ đúng giới từ đi kèm. Chỉ một lỗi nhỏ như viết depend of thay vì depend on cũng có thể khiến câu sai ngữ pháp.
Về ý nghĩa, nhóm từ này xoay quanh hai hướng: một bên là sự cần đến sự hỗ trợ của người hoặc vật khác, bên kia là khả năng tự quyết và không cần phụ thuộc. Cambridge xác định depend on/upon là cấu trúc dùng để diễn tả sự việc bị quyết định hoặc thay đổi theo một yếu tố nào đó.
Depend: động từ đi với on hoặc upon
Depend là động từ, thường có ba cách dùng chính.
Depend on: phụ thuộc vào hoặc dựa vào
Cấu trúc cơ bản là:
depend on/upon + noun/pronoun\text{depend on/upon + noun/pronoun}depend on/upon + noun/pronoun
Ví dụ:
Many students depend on their parents for financial support.
The success of the project depends on effective communication.
Trong câu đầu, học sinh phụ thuộc vào cha mẹ về tài chính. Trong câu thứ hai, kết quả của dự án phụ thuộc vào giao tiếp hiệu quả. Sau depend on có thể là danh từ, đại từ hoặc cụm danh từ.
Upon có nghĩa tương tự on nhưng trang trọng và ít phổ biến hơn. Trong văn viết học thuật, depend upon có thể được sử dụng, nhưng depend on vẫn tự nhiên và thông dụng hơn. Cambridge Grammar nhấn mạnh rằng không nên dùng depend of hoặc depend from; giới từ chuẩn là depend on.
Depend on somebody for something
Khi muốn nói một người hoặc tổ chức phụ thuộc vào ai đó để có được một thứ cụ thể, dùng:
depend on + somebody/something + for + noun\text{depend on + somebody/something + for + noun}depend on + somebody/something + for + noun
Ví dụ:
The local economy depends on tourism for a large proportion of its revenue.
Young children depend on adults for food, safety and emotional support.
Không nên viết depend on somebody to something. Sau depend on có thể là người cung cấp, còn for giới thiệu thứ được cung cấp.
It depends on và depending on
It depends on... dùng khi câu trả lời thay đổi tùy theo điều kiện:
Whether I accept the offer depends on the salary and working conditions.
“Will the policy be effective?” — “It depends on how consistently it is implemented.”
Trong văn nói, người bản ngữ đôi khi nói It depends what you mean. Tuy nhiên, trong văn viết trang trọng, nên dùng đầy đủ It depends on what you mean. Oxford cũng ghi nhận depend on là cấu trúc phù hợp hơn trong văn viết formal.
Depending on có nghĩa là “tùy thuộc vào” và thường đứng đầu hoặc giữa câu:
Depending on the applicant’s experience, the company may offer a different salary.
The cost of living varies depending on where people choose to live.
Dependent: tính từ chỉ sự phụ thuộc
Dependent là tính từ, nghĩa là cần sự hỗ trợ của ai đó hoặc điều gì đó để tồn tại, hoạt động hoặc thành công. Cấu trúc quan trọng nhất là:
be dependent on/upon + noun\text{be dependent on/upon + noun}be dependent on/upon + noun
Ví dụ:
Some elderly people are dependent on their children for daily care.
The region is heavily dependent on agriculture.
The final result is dependent on several external factors.
Oxford ghi nhận các cấu trúc dependent on/upon somebody/something và dependent on/upon somebody/something for something.
Sắc thái của dependent thường mạnh hơn reliant. Rely on có thể chỉ sự tin cậy hoặc sử dụng một nguồn hỗ trợ; be dependent on thường gợi sự cần thiết và thiếu khả năng tự chủ.
So sánh:
- The company relies on several suppliers.
Công ty sử dụng hoặc trông cậy vào một số nhà cung cấp. - The company is dependent on a single supplier.
Công ty phụ thuộc đáng kể vào một nhà cung cấp duy nhất.
Câu thứ hai cho thấy rủi ro lớn hơn vì nếu nhà cung cấp đó ngừng hoạt động, công ty có thể gặp khó khăn nghiêm trọng.
Dependent on something for something
Cấu trúc này đặc biệt hữu ích trong IELTS Writing:
Many developing countries are dependent on fossil fuels for energy production.
The organization is dependent on donations for its survival.
Không nên bỏ on:
- Sai: The economy is dependent tourism.
- Đúng: The economy is dependent on tourism.
Ngoài nghĩa phụ thuộc, dependent on còn có thể chỉ việc một kết quả bị chi phối hoặc quyết định bởi yếu tố khác:
The price is dependent on the quality and quantity of the materials used.
Independence: danh từ chỉ sự độc lập
Independence là danh từ không đếm được, chỉ trạng thái tự do khỏi sự kiểm soát hoặc hỗ trợ của người khác. Từ này có thể dùng trong hai nhóm ngữ cảnh chính.
Độc lập cá nhân và tài chính
Living alone helped her develop greater independence.
Financial independence allows people to make decisions without relying on their families.
Trong những câu này, independence nói về khả năng tự tổ chức cuộc sống, tự đưa ra quyết định hoặc tự bảo đảm tài chính. Oxford định nghĩa đây là sự tự do tổ chức cuộc sống và đưa ra quyết định mà không cần sự giúp đỡ của người khác.
Các cụm thường gặp:
- financial independence: độc lập tài chính.
- personal independence: sự độc lập cá nhân.
- achieve independence: đạt được sự độc lập.
- gain independence: giành được sự độc lập.
- maintain independence: duy trì sự độc lập.
Independence from
Khi nói “độc lập khỏi ai hoặc điều gì”, dùng:
independence from + noun\text{independence from + noun}independence from + noun
Ví dụ:
The country gained independence from colonial rule.
The organization must protect its independence from political influence.
Không dùng independence of trong cấu trúc này nếu ý muốn nói “thoát khỏi sự kiểm soát của”. Independence of có thể xuất hiện trong những cấu trúc khác, chẳng hạn the independence of the judiciary, nghĩa là sự độc lập của ngành tư pháp.
Independent: tính từ chỉ sự tự chủ
Independent là tính từ trái nghĩa với dependent. Từ này mô tả người, tổ chức hoặc quốc gia không cần phụ thuộc vào sự hỗ trợ, kiểm soát hoặc ảnh hưởng của bên khác.
Các cấu trúc quan trọng gồm:
independent of + noun\text{independent of + noun}independent of + noun
be financially independent of + noun\text{be financially independent of + noun}be financially independent of + noun
Ví dụ:
Students should become more independent of their teachers as they progress to higher levels of education.
She is financially independent of her parents.
The committee must remain independent of government control.
Oxford ghi nhận independent of somebody/something để diễn tả sự không phụ thuộc, không bị kiểm soát hoặc không bị ảnh hưởng bởi người hay tổ chức khác.
Ngoài ra, independent còn có nghĩa “độc lập” về chính trị:
The country became an independent state after years of political conflict.
Từ này cũng có thể chỉ một người làm việc tự do hoặc một tổ chức không thuộc một tập đoàn lớn:
He works as an independent consultant.
The newspaper is owned by an independent company.
So sánh bốn từ trong cùng một ngữ cảnh
| Từ | Từ loại | Cấu trúc chính | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| depend | Động từ | depend on/upon | Children depend on adults. |
| dependent | Tính từ | be dependent on/upon | The area is dependent on tourism. |
| independence | Danh từ | independence from | The country gained independence from colonial rule. |
| independent | Tính từ | independent of | She is independent of her parents. |
Hãy chú ý sự thay đổi của giới từ:
- depend on
- be dependent on
- independence from
- be independent of
Đây là bốn kết hợp cần học nguyên cụm, không nên chỉ học nghĩa của từng từ riêng lẻ.
Những lỗi người học thường mắc
Dùng sai giới từ
- Sai: People depend of technology.
- Đúng: People depend on technology.
- Sai: The country achieved independence of the empire.
- Đúng: The country achieved independence from the empire.
- Sai: He is independent from his parents.
- Tự nhiên hơn: He is independent of his parents.
Independent from đôi khi vẫn xuất hiện trong một số ngữ cảnh, nhưng independent of là lựa chọn chuẩn và phổ biến hơn khi nói về sự không phụ thuộc hoặc không bị ảnh hưởng.
Nhầm dependent với dependable
Dependent nghĩa là “phụ thuộc”. Dependable nghĩa là “đáng tin cậy”.
- The child is dependent on his parents.
Đứa trẻ phụ thuộc vào cha mẹ. - She is a dependable employee.
Cô ấy là một nhân viên đáng tin cậy.
Hai từ này có cùng gốc depend nhưng ý nghĩa trái ngược về mặt ngữ cảnh. Đây là lỗi khá phổ biến trong bài viết về phẩm chất con người.
Dùng independence như danh từ đếm được
Không nói:
- an independence
- many independences
Khi nói về trạng thái độc lập nói chung, dùng independence không có mạo từ a/an:
Financial independence is an important goal for many young adults.
Nếu muốn nói đến những cuộc đấu tranh hoặc sự kiện giành độc lập ở nhiều quốc gia, cần diễn đạt lại bằng danh từ phù hợp như independence movements hoặc struggles for independence.
Cách dùng trong IELTS
Trong Writing Task 2, nhóm từ này phù hợp với các chủ đề về giáo dục và thanh thiếu niên:
Parents should encourage children to become independent rather than making every decision for them.
Khi phân tích kinh tế:
Many rural communities remain dependent on agriculture, which makes them vulnerable to climate change.
Khi nói về tài chính cá nhân:
Part-time employment can help university students achieve a degree of financial independence.
Trong Speaking, thí sinh có thể dùng depend on để tránh trả lời quá tuyệt đối:
Whether young people should live with their parents depends on their financial situation and cultural background.
Cách diễn đạt này tự nhiên và có chiều sâu hơn câu trả lời chỉ dùng yes hoặc no. Trong quá trình luyện nói, giáo viên có thể yêu cầu học viên chuyển đổi giữa depend on, dependent on và independent of để kiểm tra cả từ loại lẫn giới từ; đây cũng là dạng sửa lỗi thường được chú trọng trong các lớp quy mô nhỏ như Lớp IELTS Năng Khiếu tại Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu).
Có thể ghi nhớ nhóm từ này theo logic sau: depend là hành động phụ thuộc, dependent là trạng thái phụ thuộc, independence là sự độc lập, còn independent mô tả người hoặc vật có tính tự chủ. Về giới từ, hãy học theo chuỗi cố định: depend on, dependent on, independence from, independent of. Khi sử dụng đúng cả từ loại và giới từ, câu văn sẽ chính xác hơn và thể hiện khả năng kiểm soát ngữ pháp tốt hơn trong IELTS.
