Dấu hiệu thứ nhất: Làm rất nhiều đề nhưng điểm gần như không tăng
Đây là trường hợp phổ biến nhất.
Nhiều học viên tin rằng càng làm nhiều đề thì điểm càng cao.
Một ngày làm hai hoặc ba đề Reading.
Cuối tuần làm trọn bộ đề IELTS.
Sau vài tháng, số lượng đề đã làm có thể lên tới hàng trăm.
Thế nhưng khi thi thử, kết quả vẫn gần như không thay đổi.
Nguyên nhân là nhiều bạn chỉ quan tâm đến đáp án đúng hay sai mà không phân tích vì sao mình sai.
Ví dụ, sau khi làm Reading, nhiều học viên chỉ kiểm tra đáp án rồi chuyển sang đề mới.
Trong khi đó, điều cần làm lại là:
- Tại sao mình chọn sai?
- Từ vựng nào chưa hiểu?
- Câu văn nào đọc chưa đúng?
- Đây là lỗi suy luận hay lỗi thiếu từ vựng?
- Mình có thể tránh lỗi này ở những bài sau bằng cách nào?
Theo tôi, một đề được chữa kỹ có giá trị hơn năm đề chỉ làm để lấy điểm.
Dấu hiệu thứ hai: Học rất nhiều từ vựng nhưng không sử dụng được
Có học viên lưu hàng nghìn từ mới trong điện thoại.
Có người mua nhiều sổ tay từ vựng.
Có người học 50 từ mỗi ngày.
Nhưng khi bước vào phần Speaking lại chỉ nói được những câu rất đơn giản.
Ví dụ, học viên biết từ:
"environmentally friendly"
nhưng khi được hỏi:
"What can people do to protect the environment?"
lại chỉ trả lời:
"People should not throw rubbish."
Lý do là học từ vựng theo kiểu ghi nhớ riêng lẻ sẽ rất khó sử dụng trong thực tế.
Thay vào đó, hãy học từ trong ngữ cảnh.
Ví dụ:
"Using public transport is more environmentally friendly than driving private cars."
Hoặc:
"Many companies are trying to produce environmentally friendly products."
Khi từ vựng gắn với câu hoàn chỉnh và tình huống thực tế, bạn sẽ nhớ lâu hơn và sử dụng tự nhiên hơn.
Dấu hiệu thứ ba: Chỉ luyện Reading và Listening, gần như bỏ quên Speaking và Writing
Nhiều học viên thích luyện Reading và Listening vì có đáp án ngay.
Làm đúng thì vui.
Làm sai cũng biết mình sai ở đâu.
Trong khi đó, Speaking và Writing thường bị trì hoãn vì:
- Khó.
- Mất thời gian.
- Không biết ai sửa.
- Ngại nói.
Đây là sai lầm khiến rất nhiều học viên không thể vượt qua band 6.0 hoặc 6.5.
Ví dụ, bạn có thể làm Reading đạt khoảng 7.5 nhưng Speaking chỉ khoảng 5.5.
Kết quả cuối cùng vẫn không đạt mục tiêu.
Speaking và Writing là hai kỹ năng cần thời gian tích lũy lâu nhất.
Nếu đợi đến vài tháng cuối mới luyện thì rất khó cải thiện nhanh.
Dấu hiệu thứ tư: Học quá nhiều mẹo nhưng ít luyện kỹ năng
Internet hiện nay có vô số video như:
- "10 mẹo Reading đạt 8.0."
- "20 mẫu câu Speaking band 7."
- "Writing Task 2 chỉ cần dùng 5 cấu trúc này."
Những nội dung này không sai.
Nhưng nếu chỉ xem video mà không luyện tập thì gần như không tạo ra sự khác biệt.
Tôi từng gặp học viên thuộc rất nhiều cấu trúc mở bài.
Nhưng khi viết Task 2 lại mất hơn 20 phút chỉ để nghĩ ý tưởng.
Ví dụ, đề bài:
"Some people believe children should learn coding at school. Do you agree or disagree?"
Muốn viết tốt, học viên cần:
- Hiểu đề.
- Có quan điểm.
- Biết phát triển luận điểm.
- Đưa ví dụ phù hợp.
- Viết mạch lạc.
Không có mẹo nào có thể thay thế quá trình luyện tư duy này.
Dấu hiệu thứ năm: Học nhiều tháng nhưng không biết mình đang yếu ở đâu
Đây là dấu hiệu đáng lo nhất.
Nếu hỏi:
"Điểm yếu nhất của em là gì?"
Nhiều học viên trả lời:
"Em cũng không biết."
Hoặc:
"Chắc là tất cả."
Điều đó cho thấy quá trình học chưa có sự theo dõi rõ ràng.
Một kế hoạch học hiệu quả luôn xác định được:
- Kỹ năng nào đang mạnh.
- Kỹ năng nào đang yếu.
- Lỗi nào lặp đi lặp lại.
- Mục tiêu của tháng này là gì.
- Sau mỗi giai đoạn đã cải thiện được bao nhiêu.
Ví dụ, nếu Writing thường xuyên mắc lỗi chia động từ, đó phải là ưu tiên sửa trước khi học thêm những cấu trúc phức tạp hơn.
Những biểu hiện nhỏ nhưng cũng đáng chú ý
Ngoài năm dấu hiệu trên, còn có một số biểu hiện khác cho thấy bạn nên xem lại cách học của mình.
Bạn học theo cảm hứng thay vì có lịch học cố định.
Bạn dành nhiều thời gian sưu tầm tài liệu hơn là sử dụng chúng.
Bạn thường xuyên đổi sách, đổi giáo trình hoặc đổi ứng dụng học tiếng Anh.
Bạn chỉ học khi gần đến ngày thi.
Bạn so sánh tiến độ của mình với người khác thay vì tập trung vào sự tiến bộ của bản thân.
Những thói quen này tưởng như không nghiêm trọng nhưng nếu kéo dài sẽ khiến việc học thiếu tính liên tục.
Làm thế nào để điều chỉnh phương pháp học?
Nếu nhận thấy mình đang mắc một hoặc nhiều dấu hiệu ở trên, bạn không nhất thiết phải bắt đầu lại từ đầu.
Thay vào đó, hãy điều chỉnh từng bước.
Hãy giảm số lượng đề nhưng tăng thời gian chữa bài.
Học ít từ vựng hơn nhưng sử dụng được trong Speaking và Writing.
Dành thời gian luyện cả bốn kỹ năng thay vì chỉ tập trung vào những phần mình thích.
Đặt mục tiêu cụ thể cho từng tuần, chẳng hạn:
- Viết hai bài Writing Task 2.
- Luyện Speaking ba chủ đề.
- Học 30 từ vựng theo ngữ cảnh.
- Hoàn thành hai bài Reading và chữa chi tiết.
Việc học có kế hoạch luôn hiệu quả hơn rất nhiều so với học theo cảm hứng.
Góc nhìn của một giảng viên
Sau nhiều năm giảng dạy IELTS, tôi nhận thấy phần lớn học viên không thất bại vì thiếu khả năng học ngoại ngữ.
Các em thất bại vì dành quá nhiều thời gian cho những hoạt động không tạo ra sự tiến bộ thực sự.
Có học viên học bốn tiếng mỗi ngày nhưng chủ yếu xem video hướng dẫn.
Trong khi đó, một học viên khác chỉ học hai tiếng nhưng đều đặn luyện Speaking, viết bài, được giáo viên chữa lỗi và liên tục điều chỉnh phương pháp.
Sau vài tháng, kết quả giữa hai người thường khác biệt rất rõ.
Theo tôi, học IELTS không phải là cuộc thi xem ai học nhiều giờ hơn, mà là ai sử dụng thời gian học hiệu quả hơn.
Đó cũng là lý do tôi luôn đánh giá cao những lớp học có khả năng theo sát từng học viên. Tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), mỗi lớp chỉ khoảng 5–7 học viên, giáo viên có điều kiện ghi nhận những lỗi lặp lại của từng người, đặc biệt ở Speaking và Writing, từ đó điều chỉnh phương pháp học thay vì chỉ dạy theo giáo trình chung. Với nhiều học viên, việc được sửa đúng lỗi còn quan trọng hơn việc học thêm thật nhiều kiến thức mới.
Kết luận
Học IELTS sai phương pháp không chỉ làm chậm quá trình đạt mục tiêu mà còn khiến nhiều học viên mất động lực vì cảm giác "học mãi không tiến bộ". Nếu bạn đang làm rất nhiều đề nhưng điểm không tăng, học hàng nghìn từ vựng nhưng không sử dụng được, bỏ quên Speaking và Writing hoặc không biết chính xác mình đang yếu ở đâu, đó là lúc nên nhìn lại cách học của mình.
Điều đáng mừng là phương pháp hoàn toàn có thể thay đổi. Chỉ cần điều chỉnh kịp thời, học đúng trọng tâm và thường xuyên nhận phản hồi từ giáo viên, bạn sẽ thấy sự tiến bộ rõ rệt hơn nhiều so với việc tiếp tục học theo thói quen cũ.
