Vì sao nhiều vocabulary notebook không giúp tăng band
Phần lớn người học bắt đầu ghi từ vựng bằng cách chép từ mới kèm nghĩa tiếng Việt. Ban đầu, cuốn sổ trông rất dày và đầy đặn, nhưng khi bước vào phòng thi, những từ đó lại không xuất hiện trong bài viết hay bài nói.
Nguyên nhân là vì sổ từ vựng chỉ đóng vai trò lưu trữ, không hỗ trợ tư duy ngôn ngữ. Người học biết nghĩa, nhưng không biết dùng từ trong cấu trúc nào, sắc thái ra sao và phù hợp với kỹ năng nào trong IELTS.
Trong tiêu chí Lexical Resource, IELTS đánh giá khả năng sử dụng từ vựng, chứ không đánh giá khả năng nhận diện từ vựng. Một vocabulary notebook nếu không hướng tới mục tiêu này thì rất khó tạo ra tác động thực tế lên band điểm.
Vocabulary notebook hiệu quả khác gì so với sổ từ vựng truyền thống
Một vocabulary notebook hiệu quả không ghi càng nhiều từ càng tốt. Thay vào đó, nó tập trung vào việc giúp người học dùng được từ trong ngữ cảnh cụ thể.
Thay vì chỉ ghi nghĩa, notebook cần phản ánh được cách từ đó hoạt động trong câu, thường đi với những từ nào, và phục vụ cho mục đích diễn đạt nào. Khi mở sổ ra, người học không chỉ thấy “từ mới”, mà thấy cả cách triển khai ý tưởng bằng từ đó.
Ghi từ vựng theo ngữ cảnh thay vì theo nghĩa
Ngữ cảnh là yếu tố quan trọng nhất quyết định giá trị của vocabulary notebook. Một từ nên được ghi kèm theo bối cảnh sử dụng cụ thể, chẳng hạn trong lập luận nguyên nhân – hệ quả, so sánh, hay nêu quan điểm.
Việc này giúp người học liên kết từ vựng với tư duy viết và nói, thay vì ghi nhớ máy móc. Khi cần dùng, não bộ sẽ nhớ đến cách dùng quen thuộc, không phải cố gắng dịch từng từ từ tiếng Việt sang tiếng Anh.
Ghi cụm từ và collocation, không ghi từ đơn lẻ
Trong IELTS, rất ít từ được dùng một mình. Phần lớn từ vựng xuất hiện dưới dạng cụm quen thuộc. Một vocabulary notebook hiệu quả cần ưu tiên ghi các cụm từ mang tính học thuật và thường gặp trong Writing Task 2.
Khi ghi theo cụm, người học giảm đáng kể nguy cơ dùng sai cấu trúc và tăng độ tự nhiên của bài viết. Đây cũng là lý do vì sao nhiều thí sinh band 7+ không học từ đơn, mà học cả “mảnh ghép” ngôn ngữ hoàn chỉnh.
Vocabulary notebook cho Writing Task 2 nên tập trung vào điều gì
Với Writing Task 2, notebook nên xoay quanh các cấu trúc phục vụ lập luận. Thay vì ghi quá nhiều từ theo chủ đề, bạn nên chọn những cụm có khả năng khái quát và dùng được cho nhiều đề khác nhau.
Những cụm gắn với việc nêu quan điểm, giải thích nguyên nhân, hoặc đánh giá tác động thường có giá trị sử dụng cao hơn rất nhiều so với từ vựng mang tính mô tả đơn thuần.
Vocabulary notebook cho Speaking cần khác Writing
Một lỗi phổ biến là dùng chung một notebook cho cả Writing và Speaking. Điều này dễ dẫn đến việc dùng từ quá học thuật trong bài nói, khiến Speaking thiếu tự nhiên.
Với Speaking, notebook nên ghi chú cách dùng từ trong câu trả lời hoàn chỉnh, gắn với trải nghiệm cá nhân. Việc này giúp từ vựng trở thành phản xạ nói, thay vì là thứ phải “lục tìm” trong đầu khi thi.
Kết hợp vocabulary notebook với word family và paraphrase
Một từ chỉ thực sự linh hoạt khi bạn kiểm soát được các dạng khác nhau của nó. Vocabulary notebook hiệu quả nên ghi chú mối liên hệ giữa các dạng từ, cũng như cách chúng được dùng trong các cấu trúc khác nhau.
Điều này đặc biệt hữu ích khi bạn cần paraphrase đề bài trong Writing Task 2 hoặc tránh lặp từ trong bài viết.
Vì sao vocabulary notebook cần được cập nhật liên tục
Sổ từ vựng không phải là thứ ghi xong rồi để đó. Mỗi khi bạn viết hoặc nói và nhận ra một cách diễn đạt tốt hơn, notebook cần được điều chỉnh.
Quá trình cập nhật này phản ánh sự tiến bộ trong tư duy ngôn ngữ của người học, và giúp notebook luôn phù hợp với trình độ hiện tại thay vì trở thành “kho lưu trữ lỗi thời”.
Học cách loại bỏ từ vựng khỏi notebook
Một điểm ít người để ý là việc loại bỏ từ vựng khỏi notebook cũng quan trọng không kém việc thêm mới. Khi một từ đã trở thành phản xạ tự nhiên, bạn không cần giữ nó trong sổ nữa.
Điều này giúp notebook luôn gọn gàng và tập trung vào những từ đang thực sự cần luyện, thay vì trở thành một danh sách quá tải.
Vocabulary notebook trong môi trường học được sửa chi tiết
Hiệu quả của vocabulary notebook tăng lên rõ rệt khi người học được phản hồi cụ thể. Nhiều lỗi chọn từ chỉ được nhận ra khi giáo viên chỉ ra trực tiếp trong bài viết hoặc bài nói.
Tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), với quy mô lớp nhỏ 5–7 học viên, học viên được hướng dẫn xây dựng notebook dựa trên chính lỗi và nhu cầu cá nhân. Nhờ đó, sổ từ vựng trở thành công cụ cá nhân hóa, không phải một mẫu chung cho tất cả.
Mối liên hệ giữa vocabulary notebook và band điểm
Ở band 6, vocabulary notebook thường chỉ dừng lại ở mức ghi nghĩa. Khi lên band 7, notebook bắt đầu phản ánh rõ ngữ cảnh sử dụng và sự linh hoạt trong lựa chọn từ.
Ở band cao hơn, notebook không còn quá dày, nhưng mỗi mục ghi chép đều có giá trị sử dụng cao và gắn liền với tư duy lập luận.
Kết luận: Vocabulary notebook là công cụ, không phải mục tiêu
Một vocabulary notebook hiệu quả không được đo bằng số trang hay số từ bạn ghi, mà bằng số lần những từ đó xuất hiện tự nhiên trong bài thi.
Khi bạn ghi từ vựng theo ngữ cảnh, theo cụm, và gắn với kỹ năng cụ thể, notebook sẽ trở thành trợ thủ đắc lực giúp cải thiện Lexical Resource một cách bền vững. Và khi đó, việc học từ vựng không còn là gánh nặng, mà là một phần của quá trình tư duy bằng tiếng Anh.
