Academic và informal vocabulary là gì, và vì sao IELTS phân biệt rất rõ
Academic vocabulary là nhóm từ và cách diễn đạt mang tính trung tính – trang trọng – học thuật, thường xuất hiện trong văn bản nghiên cứu, báo cáo, bài luận. Đây chính là “ngôn ngữ mặc định” mà IELTS Writing Task 2 và phần lớn Writing Task 1 mong đợi.
Ngược lại, informal vocabulary là ngôn ngữ giao tiếp đời thường. Nó tự nhiên, gần gũi, giàu cảm xúc, nhưng lại thiếu độ chính xác và tính học thuật cần thiết cho bài viết học thuật. Các từ như kids, a lot of, get better, big problem không sai về nghĩa, nhưng sai về ngữ cảnh khi đặt vào một bài luận IELTS.
IELTS không cấm bạn dùng informal vocabulary, nhưng họ đánh giá rất nghiêm việc bạn có biết chọn đúng phong cách ngôn ngữ cho đúng kỹ năng hay không. Đây là yếu tố then chốt trong tiêu chí Lexical Resource.
Tại sao dùng informal vocabulary trong Writing dễ bị tụt band
Nhiều thí sinh nhầm tưởng rằng chỉ cần “viết cho rõ ý” là đủ. Tuy nhiên, với band 6.5 trở lên, giám khảo không chỉ nhìn vào ý tưởng, mà còn đánh giá cách bạn mã hóa ý tưởng bằng ngôn ngữ.
Khi bài Writing sử dụng quá nhiều từ mang sắc thái đời thường, giám khảo sẽ thấy ba vấn đề lớn.
Thứ nhất, bài viết thiếu tính học thuật cần thiết. Dù lập luận có hợp lý, nhưng ngôn ngữ không phù hợp sẽ khiến bài giống một bài blog cá nhân hơn là một bài luận học thuật.
Thứ hai, vốn từ bị đánh giá là “hạn chế về phạm vi”. Việc lặp đi lặp lại các từ phổ thông như good, bad, many, very cho thấy thí sinh chưa kiểm soát được các lựa chọn từ vựng mang tính học thuật hơn.
Thứ ba, điểm Lexical Resource khó vượt qua band 6. Ở band descriptors, IELTS nhấn mạnh khả năng linh hoạt trong lựa chọn từ vựng theo ngữ cảnh, chứ không chỉ số lượng từ biết.
Những cặp informal – academic thường gây mất điểm trong IELTS Writing
Một trong những cách học hiệu quả nhất là nhận diện các cặp từ quen thuộc nhưng khác “đẳng cấp học thuật”. Ví dụ:
Kids thường nên được thay bằng children hoặc young people trong bài viết.
A lot of có thể được thay bằng a significant number of, a considerable amount of.
Get better nên chuyển thành improve hoặc show improvement.
Big problem có thể viết là a serious issue hoặc a major concern.
Điểm mấu chốt không phải là thay từ cho “sang”, mà là chọn cách diễn đạt phù hợp với văn phong học thuật. Nếu chỉ thay từ máy móc, bài viết có thể trở nên gượng ép và phản tác dụng.
Academic vocabulary không đồng nghĩa với từ khó
Một hiểu lầm phổ biến khác là cho rằng academic vocabulary phải là những từ “khó nhằn”. Thực tế, nhiều từ học thuật lại rất quen thuộc, chỉ là chúng ít được dùng trong giao tiếp hằng ngày.
Ví dụ, increase, decline, significant, impact, factor đều là academic-friendly words, nhưng không hề phức tạp. Vấn đề nằm ở chỗ thí sinh có ý thức lựa chọn chúng hay không.
Trong giảng dạy thực tế tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), với mô hình lớp nhỏ 5–7 học viên, giáo viên thường không khuyến khích học viên nhồi nhét từ khó. Thay vào đó, học viên được hướng dẫn cách chuyển hóa từ quen thuộc sang dạng học thuật, đảm bảo vừa tự nhiên vừa đúng tiêu chí chấm điểm.
Academic vs informal vocabulary trong Speaking: đừng hiểu sai yêu cầu
Khác với Writing, Speaking không yêu cầu bạn phải “nói như viết luận”. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bạn có thể thoải mái dùng slang hay cách nói quá suồng sã.
IELTS Speaking đánh giá khả năng giao tiếp tự nhiên trong bối cảnh bán trang trọng. Vì vậy, một số informal vocabulary là hoàn toàn chấp nhận được, đặc biệt ở Part 1 và Part 2. Tuy nhiên, nếu bạn lạm dụng các cách nói quá đời thường như super cool, kinda, stuff, things like that, bài nói sẽ thiếu chiều sâu ngôn ngữ.
Ở band cao, giám khảo mong đợi sự linh hoạt: biết dùng từ đơn giản khi cần, và chuyển sang cách diễn đạt chín chắn hơn khi nói về các chủ đề trừu tượng như giáo dục, môi trường, xã hội.
Ranh giới tinh tế giữa “tự nhiên” và “thiếu học thuật”
Vấn đề khó nhất không phải là phân biệt academic và informal trên lý thuyết, mà là kiểm soát ranh giới khi sử dụng.
Một bài Writing quá informal sẽ bị tụt band, nhưng một bài Speaking quá academic lại dễ bị đánh giá là thiếu tự nhiên. Đây là lý do vì sao nhiều thí sinh học từ vựng rất nhiều nhưng điểm không cải thiện tương xứng.
Giải pháp nằm ở việc luyện tập theo ngữ cảnh cụ thể của từng kỹ năng, thay vì học từ vựng rời rạc. Việc này đòi hỏi người học phải được sửa bài chi tiết, chỉ rõ vì sao một từ phù hợp trong Writing nhưng không nên dùng trong Speaking, và ngược lại.
Chiến lược học academic vocabulary hiệu quả cho người luyện IELTS
Thay vì học danh sách từ vựng dài, bạn nên bắt đầu từ những từ mình đang dùng sai phong cách. Hãy rà soát lại bài Writing cũ và đánh dấu các từ mang tính đời thường.
Sau đó, học cách diễn đạt thay thế trong ngữ cảnh hoàn chỉnh, không học từ đơn lẻ. Ví dụ, không chỉ học từ significant, mà học cả cụm play a significant role in hoặc a significant impact on.
Cuối cùng, luyện tập paraphrase ở mức câu và đoạn văn. Đây là cách nhanh nhất để vừa mở rộng academic vocabulary, vừa cải thiện tiêu chí Task Achievement.
Trong môi trường lớp học nhỏ, được kèm sát như tại Lớp IELTS Năng Khiếu Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), học viên có nhiều cơ hội được chỉnh từng câu chữ, từ đó hình thành phản xạ chọn đúng phong cách từ vựng ngay từ đầu.
Academic vs informal vocabulary và mối liên hệ với band điểm
Ở band 6, thí sinh có thể giao tiếp và viết tương đối rõ ý, nhưng sự phân biệt phong cách từ vựng còn mờ nhạt. Lên band 7, giám khảo bắt đầu thấy được sự kiểm soát ngôn ngữ tốt hơn, với ít lỗi chọn từ sai sắc thái.
Từ band 7.5 trở lên, academic vocabulary không chỉ đúng mà còn linh hoạt. Thí sinh biết khi nào cần dùng từ trung tính, khi nào cần nhấn mạnh bằng cách diễn đạt học thuật hơn, mà không làm bài viết trở nên nặng nề.
Kết luận: Dùng đúng phong cách từ vựng là chìa khóa bền vững
Academic vs informal vocabulary không phải là câu chuyện “từ nào cao cấp hơn”, mà là câu chuyện đúng ngữ cảnh – đúng kỹ năng – đúng mục tiêu band điểm. Khi bạn hiểu rõ điều này, việc học từ vựng sẽ trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn rất nhiều.
Nếu bạn đang mắc kẹt ở một band điểm dù đã học khá nhiều từ, hãy thử nhìn lại cách mình đang dùng từ. Đôi khi, chỉ cần điều chỉnh phong cách ngôn ngữ, điểm số sẽ thay đổi rõ rệt hơn bạn tưởng.
