Trong quá trình học IELTS, rất nhiều thí sinh dành nhiều thời gian cho từ vựng nhưng lại xem nhẹ thì (tenses). Đây là một sai lầm khá phổ biến. Trên thực tế, chỉ cần dùng sai thì một cách lặp đi lặp lại, bài Writing của bạn rất khó vượt qua band 6.0, dù ý tưởng có tốt đến đâu.
Điểm khó của tenses trong IELTS không nằm ở việc nhớ công thức, mà nằm ở việc chọn đúng thì trong từng ngữ cảnh. Điều này đặc biệt quan trọng trong Writing Task 1, Task 2 và cả Speaking khi bạn cần phản xạ nhanh.
Nếu bạn từng cảm thấy “biết thì nhưng vẫn dùng sai”, bài viết này sẽ giúp bạn nhìn lại hệ thống thì theo cách thực tế hơn, đúng với cách giám khảo đánh giá bài thi.
Vì sao tenses ảnh hưởng trực tiếp đến band điểm IELTS
Trong tiêu chí chấm điểm của IELTS Writing và Speaking, yếu tố Grammatical Range and Accuracy không chỉ đánh giá sự đa dạng mà còn đặc biệt chú trọng độ chính xác.
Một bài viết có thể dùng cấu trúc đơn giản, nhưng nếu chính xác và nhất quán về thì, vẫn có thể đạt band khá. Ngược lại, nếu bạn cố dùng nhiều thì phức tạp nhưng sai, điểm sẽ bị kéo xuống đáng kể.
Kinh nghiệm khi sửa bài cho học viên cho thấy: nhiều bạn mắc lỗi không phải vì không biết thì, mà vì “chọn sai thì theo thói quen tiếng Việt”. Ví dụ, tiếng Việt không chia thì rõ ràng nên người học dễ bỏ qua yếu tố thời gian trong câu.
Tổng quan các thì cần nắm trong IELTS
Bạn không cần dùng toàn bộ 12 thì một cách phức tạp. Thực tế, chỉ có một số thì xuất hiện thường xuyên:
- Hiện tại đơn (Present Simple)
- Hiện tại hoàn thành (Present Perfect)
- Quá khứ đơn (Past Simple)
- Tương lai (Future forms: will, going to)
- Hiện tại tiếp diễn (Present Continuous)
Điều quan trọng không phải là dùng nhiều thì, mà là dùng đúng và hợp ngữ cảnh.
Hiện tại đơn: Thì “xương sống” trong IELTS
Đây là thì được dùng nhiều nhất, đặc biệt trong Writing Task 2 và Speaking.
Bạn sử dụng hiện tại đơn khi:
- Nói về sự thật hiển nhiên
- Trình bày quan điểm
- Mô tả xu hướng chung
Ví dụ:
Many people believe that education plays a crucial role in personal development.
Một lỗi phổ biến là thêm “is” hoặc “are” sai vị trí, hoặc quên chia động từ số ít. Những lỗi tưởng nhỏ nhưng nếu lặp lại nhiều sẽ ảnh hưởng lớn đến điểm số.
Quá khứ đơn: Không chỉ dùng cho câu chuyện
Nhiều người nghĩ quá khứ đơn chỉ dùng trong Speaking Part 2 khi kể chuyện, nhưng thực tế nó còn xuất hiện trong Writing Task 1 khi mô tả dữ liệu quá khứ.
Ví dụ:
The number of students increased significantly between 2000 and 2010.
Nếu đề bài có mốc thời gian rõ ràng trong quá khứ, bạn gần như bắt buộc phải dùng quá khứ đơn. Dùng sai sang hiện tại là lỗi rất dễ bị trừ điểm.
Hiện tại hoàn thành: Thì gây nhầm lẫn nhiều nhất
Đây là thì mà rất nhiều học viên dùng sai, đặc biệt khi chuyển từ tiếng Việt sang tiếng Anh.
Hiện tại hoàn thành dùng khi:
- Nói về trải nghiệm
- Hành động bắt đầu trong quá khứ và còn liên quan đến hiện tại
- Xu hướng kéo dài đến hiện tại
Ví dụ:
There has been a significant increase in the use of technology in education.
Một lỗi điển hình là dùng “has been” nhưng lại thêm mốc thời gian quá khứ cụ thể như “in 2010”, điều này là sai.
Tương lai: Không chỉ có “will”
Trong IELTS, bạn có thể dùng nhiều cách để diễn đạt tương lai:
- will: dự đoán, quyết định tức thời
- going to: kế hoạch đã có
- present continuous: kế hoạch chắc chắn
Ví dụ:
Technology will continue to play an important role in education.
Bạn không cần cố gắng dùng tất cả, nhưng cần hiểu sắc thái khác nhau để dùng tự nhiên hơn.
Hiện tại tiếp diễn: Dùng đúng sẽ nâng band
Hiện tại tiếp diễn thường dùng để:
- Mô tả xu hướng đang diễn ra
- Nói về thay đổi tạm thời
Ví dụ:
More people are using online platforms for learning.
Trong Writing Task 1, nếu bạn biết kết hợp hiện tại đơn và hiện tại tiếp diễn hợp lý, bài viết sẽ linh hoạt hơn rõ rệt.
Cách dùng tenses trong từng phần IELTS
Việc hiểu lý thuyết là chưa đủ, bạn cần biết áp dụng vào từng dạng bài.
Writing Task 1
- Biểu đồ hiện tại: dùng hiện tại đơn
- Biểu đồ quá khứ: dùng quá khứ đơn
- Xu hướng kéo dài: có thể dùng hiện tại hoàn thành
Điều quan trọng là phải nhất quán. Một bài viết mà nhảy thì liên tục thường bị đánh giá thấp.
Writing Task 2
Chủ yếu dùng hiện tại đơn để:
- Trình bày quan điểm
- Phân tích vấn đề
Bạn có thể dùng thêm hiện tại hoàn thành hoặc tương lai để mở rộng ý.
Speaking
- Part 1: hiện tại đơn + hiện tại hoàn thành
- Part 2: quá khứ đơn là chủ đạo
- Part 3: kết hợp nhiều thì, nhưng hiện tại đơn vẫn là chính
Một điều mình thường nhắc học viên là: trong Speaking, sự trôi chảy quan trọng hơn việc cố dùng thì phức tạp.
Những lỗi dùng thì phổ biến trong IELTS
Sau nhiều năm dạy và sửa bài, có một số lỗi lặp lại rất nhiều.
Dùng sai thì theo tiếng Việt
Ví dụ:
“I go to school yesterday” thay vì “I went…”
Trộn nhiều thì trong cùng đoạn
Điều này khiến bài viết mất coherence.
Lạm dụng hiện tại tiếp diễn
Nhiều bạn nghĩ thêm “-ing” sẽ hay hơn, nhưng dùng sai ngữ cảnh lại phản tác dụng.
Quên chia động từ
Đây là lỗi cơ bản nhưng cực kỳ phổ biến.
Chiến lược luyện tenses hiệu quả
Thay vì học thuộc công thức, bạn nên:
- Học theo ngữ cảnh (context-based learning)
- Viết đoạn ngắn và được sửa chi tiết
- So sánh cách dùng thì trong bài mẫu band cao
Ở những lớp nhỏ như Lớp IELTS Năng Khiếu tại Phường Rạch Dừa, Vũng Tàu, việc mỗi học viên đều được sửa từng câu giúp phát hiện lỗi thì rất nhanh. Đây là điều mà tự học thường khó đạt được, vì bạn khó nhận ra lỗi của chính mình.
Một thực tế là: chỉ cần sửa đúng lỗi thì trong khoảng 10–15 bài Writing, bạn sẽ thấy sự cải thiện rõ rệt.
Một góc nhìn thực tế về việc dùng thì
Nhiều người học cố gắng “dùng nhiều thì cho hay”, nhưng thực tế giám khảo không chấm điểm dựa trên độ phức tạp mà dựa trên độ phù hợp và chính xác.
Một bài band 7 thường không phải là bài dùng thì phức tạp nhất, mà là bài gần như không có lỗi cơ bản.
Sự đơn giản nhưng đúng luôn tốt hơn sự phức tạp nhưng sai.
Kết luận
Tenses trong IELTS không khó, nhưng dễ sai nếu bạn học theo kiểu ghi nhớ máy móc. Điều quan trọng là hiểu bản chất và luyện tập trong ngữ cảnh thực tế.
Khi bạn bắt đầu “cảm được thì” thay vì phải nghĩ công thức, đó là lúc kỹ năng của bạn đã tiến lên một mức mới.
Nếu bạn đang gặp khó khăn với tenses, hãy tập trung sửa lỗi thay vì học thêm lý thuyết. Và nếu có điều kiện, việc được hướng dẫn sát sao trong môi trường học tập chất lượng như các lớp quy mô nhỏ sẽ giúp bạn tiến bộ nhanh hơn đáng kể.
Cuối cùng, hãy nhớ: dùng đúng thì không chỉ giúp bạn tránh mất điểm, mà còn giúp bài viết trở nên rõ ràng, logic và thuyết phục hơn.
