Hiểu đúng thế nào là “mất gốc” trong IELTS Reading
“Mất gốc” trong IELTS Reading không có nghĩa là bạn không biết từ nào. Phần lớn người học ở trạng thái này vẫn biết khá nhiều từ cơ bản, nhưng gặp ba vấn đề cốt lõi: không xử lý được câu dài, không xác định được ý chính, và không biết nên đọc cái gì là quan trọng.
Điều khiến người mất gốc mệt không phải vì bài quá khó, mà vì não phải xử lý quá nhiều thông tin cùng lúc. Khi không có chiến lược, bạn cố hiểu mọi thứ, dẫn đến quá tải nhận thức và mất phương hướng.
Vì vậy, bước đầu tiên không phải là làm đề IELTS ngay, mà là học cách đọc lại từ nền tảng.
Giai đoạn 1: Xây lại khả năng hiểu cấu trúc câu
Ở người mất gốc, trở ngại lớn nhất thường nằm ở câu, không phải ở đoạn hay bài. Nếu bạn không xác định được subject – verb chính, bạn sẽ không biết câu đang nói về điều gì.
Giai đoạn này cần tập trung vào việc tách câu, nhận diện mệnh đề chính và mệnh đề phụ. Khi đọc, mục tiêu không phải là hiểu hết từ vựng, mà là hiểu khung nghĩa của câu: ai làm gì, với ai, trong bối cảnh nào.
Khi bạn xử lý được câu, tốc độ đọc sẽ tự nhiên tăng lên mà không cần cố.
Giai đoạn 2: Chuyển từ dịch sang đọc hiểu
Một lỗi phổ biến của người mất gốc là đọc theo kiểu dịch từng từ sang tiếng Việt trong đầu. Cách này khiến bạn đọc rất chậm và nhanh mệt.
Ở giai đoạn này, mục tiêu là học cách đọc theo cụm nghĩa. Bạn không cần dịch từng từ, mà cần hiểu ý tổng thể của cụm, của câu.
Khi bạn bỏ dần thói quen dịch, não bắt đầu xử lý tiếng Anh trực tiếp, giúp giảm tải và tăng khả năng tập trung.
Giai đoạn 3: Làm quen với văn phong học thuật
Rất nhiều người mất gốc sốc khi tiếp xúc với bài học thuật vì câu dài và lập luận chặt chẽ. Nhưng vấn đề không nằm ở độ khó, mà nằm ở việc bạn chưa quen với cấu trúc học thuật.
Bài học thuật thường có luận điểm, giải thích và ví dụ. Khi bạn học cách nhận diện vai trò từng câu, bạn không còn cảm giác bị “ngập chữ”, mà bắt đầu thấy bài có cấu trúc rõ ràng.
Đây là bước chuyển quan trọng từ đọc như người học tiếng Anh sang đọc như người học thuật.
Khi nào người mất gốc nên làm đề IELTS thật
Làm đề quá sớm thường phản tác dụng. Nếu nền tảng câu và cách đọc chưa vững, mỗi đề sẽ trở thành một trải nghiệm thất bại, gây mất động lực.
Thời điểm phù hợp để làm đề là khi bạn có thể đọc một đoạn học thuật ngắn và hiểu ý chính mà không cần dịch từng câu. Khi đó, đề IELTS sẽ trở thành công cụ luyện chiến lược, không phải là nơi để học lại nền tảng.
Tư duy quan trọng: Không so mình với người đã có nền
Một sai lầm lớn khiến người mất gốc dễ nản là so mình với người đã có nền tiếng Anh tốt. Khi thấy người khác làm đề nhanh, bạn dễ nghĩ mình kém.
Thực tế, lộ trình của bạn khác. Người mất gốc cần thời gian xây nền. Nếu bỏ qua bước này, bạn có thể học rất lâu mà vẫn không tiến bộ rõ rệt.
Lộ trình thực tế cho người mất gốc
Một lộ trình hiệu quả không bắt đầu bằng full test, mà bắt đầu bằng bài đọc ngắn, tập trung vào câu và cấu trúc. Khi nền ổn hơn, bạn tăng dần độ dài và độ học thuật của văn bản.
Khi đã quen với văn phong, bạn mới đưa kỹ thuật như skimming, scanning và quản trị thời gian vào. Làm ngược thứ tự này thường dẫn đến quá tải.
Vì sao người mất gốc vẫn có thể lên band tốt
Rất nhiều người nghĩ mất gốc thì khó lên band cao. Thực tế, khi bạn xây lại nền đúng cách, bạn thường tiến bộ rất nhanh ở giai đoạn sau.
Lý do là vì bạn không chỉ học kỹ thuật, mà đang xây lại cách não xử lý tiếng Anh. Khi nền tốt, mọi kỹ năng Reading nâng cao đều trở nên dễ tiếp thu hơn.
Kết luận: Mất gốc không phải là rào cản, mà là điểm xuất phát khác
IELTS Reading không phân biệt người mất gốc hay không mất gốc. Bài thi chỉ đo cách bạn đọc và xử lý thông tin.
Khi bạn chấp nhận xây lại nền tảng một cách bài bản, người mất gốc hoàn toàn có thể đạt kết quả tốt. Quan trọng không phải là bạn bắt đầu ở đâu, mà là bạn đi đúng thứ tự và đúng cách.
