Từ nối và liên kết câu: hiểu đúng bản chất
Trong tiêu chí chấm điểm IELTS Writing, Coherence and Cohesion không chỉ đánh giá việc bạn có dùng từ nối hay không, mà đánh giá cách các ý tưởng được kết nối logic với nhau. Điều này có nghĩa là bạn hoàn toàn có thể dùng rất ít linking words nhưng vẫn đạt điểm cao, nếu cấu trúc câu và cách triển khai ý hợp lý.
Nhiều bài band 6.0 dùng rất nhiều từ nối nhưng vẫn rời rạc, trong khi bài band 7.5 lại trông đơn giản hơn nhưng đọc rất trôi chảy. Sự khác biệt nằm ở việc người viết đã sử dụng liên kết bằng ngữ pháp, chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào từ nối rời rạc.
Phân biệt linking grammar và linking words
Linking words là gì?
Linking words là các từ hoặc cụm từ mang chức năng nối ý rõ ràng, thường đứng đầu hoặc giữa câu. Ví dụ như however, therefore, moreover, in contrast, for example. Đây là những công cụ quen thuộc và cần thiết, đặc biệt với người mới học viết học thuật.
Tuy nhiên, linking words chỉ là bề mặt của liên kết, không phải bản chất.
Linking grammar là gì?
Linking grammar là cách sử dụng cấu trúc ngữ pháp để tạo mạch logic giữa các câu và các ý. Điều này bao gồm:
- Mệnh đề quan hệ
- Câu ghép và câu phức
- Danh hóa
- Tham chiếu bằng đại từ và cụm từ thay thế
Ở band cao, giám khảo thường thấy sự liên kết đến từ chính cấu trúc câu, chứ không phải từ việc chèn thêm however hay moreover.
Lỗi lạm dụng “however, moreover” và hậu quả
Một lỗi rất phổ biến ở thí sinh Việt Nam là mở đầu gần như mọi câu bằng however hoặc moreover. Điều này gây ra ba vấn đề lớn.
Thứ nhất, bài viết trở nên máy móc và thiếu tự nhiên, giống như một danh sách ý được ghép lại. Thứ hai, giám khảo có thể đánh giá người viết đang cố “khoe từ nối” thay vì triển khai ý một cách logic. Thứ ba, việc dùng từ nối không đúng ngữ cảnh có thể khiến mối quan hệ giữa các ý bị hiểu sai.
Ví dụ, however chỉ nên dùng khi có sự đối lập rõ ràng. Nếu ý sau chỉ là bổ sung nhẹ, việc dùng however sẽ làm câu văn trở nên gượng ép và không chính xác về mặt logic.
Liên kết bằng cấu trúc ngữ pháp hiệu quả hơn thế nào?
Sử dụng mệnh đề quan hệ
Mệnh đề quan hệ giúp gộp hai ý liên quan thành một câu, tạo cảm giác mạch lạc tự nhiên.
Ví dụ thay vì viết hai câu rời: Many students lack time. This leads to poor exam preparation.
Có thể viết: Many students, who lack sufficient time, tend to prepare poorly for exams.
Không cần từ nối, nhưng mối quan hệ nguyên nhân kết quả vẫn rất rõ.
Sử dụng danh hóa để liên kết ý
Danh hóa cho phép bạn nhắc lại ý trước đó dưới dạng khái quát hơn, giúp đoạn văn liền mạch.
Ví dụ: This situation results in increased pressure on employees.
Từ this situation đã liên kết trực tiếp với toàn bộ ý phía trước mà không cần thêm từ nối phức tạp.
Tham chiếu và thay thế
Sử dụng đại từ hoặc cụm từ thay thế như this trend, these figures, such changes giúp tránh lặp và giữ mạch bài.
Đây là kỹ thuật thường được nhấn mạnh trong các lớp luyện Writing chuyên sâu, đặc biệt khi sĩ số nhỏ để giáo viên có thể sửa từng lỗi liên kết câu cho học viên.
Khi nào nên dùng linking words?
Linking words vẫn rất cần thiết, nhưng cần dùng có chọn lọc. Chúng phù hợp trong các trường hợp:
- Mở đầu một đoạn body mới
- Chuyển từ ý chính này sang ý chính khác
- Nhấn mạnh sự đối lập rõ ràng
Một bài Writing tốt thường chỉ cần một số lượng vừa đủ linking words, kết hợp với linking grammar để tạo độ mượt tổng thể.
Ví dụ đoạn văn mượt nhờ liên kết đúng cách
Đoạn văn band trung bình thường viết như sau:
Many people prefer online learning. However, it lacks face-to-face interaction. Moreover, students may feel isolated. Therefore, motivation can be reduced.
Đoạn văn cải thiện theo hướng band 7+:
Although online learning is preferred by many people due to its flexibility, the lack of face-to-face interaction can lead to feelings of isolation, which may ultimately reduce students’ motivation.
Ở ví dụ thứ hai, không cần nhiều từ nối, nhưng các ý được liên kết chặt chẽ bằng cấu trúc câu phức và mệnh đề quan hệ.
Góc nhìn từ người dạy IELTS thực tế
Trong quá trình dạy IELTS Writing, đặc biệt với các khóa học tập trung và cường độ cao, tôi nhận thấy học viên thường “nghiện” từ nối vì nghĩ rằng đó là cách nhanh nhất để tăng điểm. Khi được sửa bài kỹ từng câu, nhiều người mới nhận ra rằng liên kết bằng ngữ pháp mới là thứ giúp bài viết trông giống bài mẫu band cao.
Với những lớp học quy mô nhỏ, giáo viên có thể theo sát từng học viên, chỉ ra chính xác câu nào đang dùng từ nối thừa và câu nào nên gộp lại bằng cấu trúc ngữ pháp. Đây là lợi thế rất lớn so với việc tự học hoặc học trong lớp quá đông.
Kết luận
Từ nối không xấu, nhưng lạm dụng từ nối là một sai lầm phổ biến trong IELTS Writing. Để nâng band thực sự, người viết cần chuyển tư duy từ việc “chèn linking words” sang việc xây dựng liên kết logic bằng ngữ pháp. Khi các câu được kết nối tự nhiên, bài viết sẽ mượt, rõ ràng và đúng chuẩn học thuật hơn rất nhiều.
Nếu bạn đang ở mức 6.0–6.5 và muốn lên band 7+, việc cải thiện cách liên kết câu chính là một trong những bước hiệu quả và nhanh nhất.
