Ngữ pháp trong IELTS là công cụ để thể hiện tư duy: bạn có biết kết nối ý, nhấn mạnh thông tin quan trọng, diễn đạt quan hệ nguyên nhân – điều kiện – tương phản hay không. Một giảng viên giỏi dạy ngữ pháp không bắt đầu từ “công thức”, mà từ band descriptors và nhu cầu diễn đạt ý tưởng.
Grammar band descriptors – examiner thực sự nhìn vào đâu?
Trong Writing và Speaking, tiêu chí Grammar Range & Accuracy đánh giá hai yếu tố song song: độ đa dạng cấu trúc và độ chính xác.
Band 6 thường thể hiện khả năng dùng câu đơn và một số câu phức quen thuộc, nhưng lỗi vẫn xuất hiện đều đặn. Band 7 yêu cầu thí sinh kiểm soát tốt nhiều loại câu phức, lỗi ngữ pháp chỉ còn rải rác và không gây cản trở giao tiếp. Band 8 trở lên thể hiện sự linh hoạt và gần như không mắc lỗi hệ thống.
Điều quan trọng là examiner không đếm số câu phức, mà đánh giá bạn có dùng đúng lúc, đúng chỗ hay không.
Câu phức – nền móng của band 7+
Câu phức không phải để “làm màu”, mà để thể hiện mối quan hệ logic giữa các ý. Nhiều bài Writing dùng rất nhiều câu phức nhưng lập luận vẫn yếu, vì người viết không kiểm soát được cấu trúc.
Ở band 7+, câu phức được dùng để mở rộng ý, giải thích, hoặc làm rõ điều kiện, chứ không phải nối các ý rời rạc. Việc dùng câu phức đúng giúp bài viết trôi chảy và mang tính học thuật rõ rệt hơn.
Relative clauses – công cụ làm câu văn gọn và sâu
Mệnh đề quan hệ là cấu trúc rất mạnh trong Writing Task 2, vì nó giúp nén thông tin và làm câu văn bớt rời rạc. Tuy nhiên, nhiều thí sinh dùng sai hoặc lạm dụng, khiến câu dài và khó đọc.
Relative clauses hiệu quả nhất khi dùng để bổ sung thông tin cần thiết, không phải để nhồi thêm ý phụ. Examiner đánh giá cao những câu văn rõ ràng, không đánh đố người đọc.
Conditionals học thuật – vượt xa câu điều kiện phổ thông
Câu điều kiện trong IELTS không dừng ở “If + present, will…”. Trong Writing Task 2, conditionals được dùng để giả định chính sách, dự đoán hệ quả hoặc đánh giá khả năng xảy ra.
Cách dùng conditionals học thuật cho thấy người viết có khả năng lập luận trừu tượng và tư duy phản biện. Đây là dấu hiệu rất rõ của bài band 7+.
Passive voice – dùng để nhấn mạnh, không phải để né chủ ngữ
Nhiều người học hiểu sai rằng Writing Task 2 “phải dùng nhiều câu bị động”. Thực tế, passive voice chỉ nên dùng khi hành động hoặc kết quả quan trọng hơn chủ thể.
Dùng bị động đúng cách giúp bài viết mang tính học thuật và khách quan hơn. Dùng sai hoặc lạm dụng khiến câu văn nặng nề và thiếu tự nhiên.
Sentence variety – đa dạng nhưng phải kiểm soát
Sentence variety không có nghĩa là mỗi câu một kiểu. Examiner đánh giá cao sự linh hoạt, nhưng cũng rất nhạy với những bài viết “tham cấu trúc” nhưng thiếu kiểm soát.
Một bài band cao thường có sự pha trộn hợp lý giữa câu đơn, câu ghép và câu phức, phục vụ cho nhịp điệu lập luận và độ rõ ràng của ý.
Những lỗi ngữ pháp examiner trừ điểm nặng
Một số lỗi ngữ pháp không chỉ là lỗi nhỏ, mà ảnh hưởng trực tiếp đến band điểm. Đặc biệt là lỗi thì, lỗi chia động từ trong câu phức, và lỗi cấu trúc câu khiến ý nghĩa trở nên mơ hồ.
Examiner có thể bỏ qua lỗi nhỏ nếu không lặp lại. Nhưng lỗi mang tính hệ thống sẽ kéo điểm Grammar Range & Accuracy xuống rất rõ.
Ngữ pháp cho Writing Task 2 – phục vụ lập luận
Ngữ pháp trong Writing Task 2 không tồn tại độc lập. Nó gắn chặt với cách triển khai luận điểm. Một câu đúng ngữ pháp nhưng không làm rõ lập luận vẫn không mang lại giá trị.
Người đạt band cao dùng ngữ pháp để dẫn dắt người đọc qua từng bước của lập luận, từ thesis statement đến kết luận.
Ngữ pháp cho Speaking – chính xác nhưng tự nhiên
Speaking không yêu cầu ngữ pháp quá học thuật, nhưng yêu cầu độ chính xác trong giao tiếp tự nhiên. Nhiều thí sinh mất điểm vì quá tập trung vào cấu trúc phức tạp, khiến bài nói mất fluency.
Band 7 Speaking thể hiện khả năng dùng cấu trúc đa dạng một cách tự nhiên, không gượng ép và ít lỗi gây cản trở người nghe.
Checklist sửa ngữ pháp – bước bị bỏ qua nhiều nhất
Rất ít người học có thói quen tự rà soát ngữ pháp trước khi nộp bài Writing. Một checklist đơn giản giúp loại bỏ các lỗi cơ bản như thì, số ít – số nhiều, và cấu trúc câu lặp.
Việc sửa bài có hệ thống giúp cải thiện grammar nhanh hơn rất nhiều so với làm thêm bài mới mà không sửa lỗi cũ.
Ngữ pháp cần được chỉnh theo từng người học
Không có một lộ trình ngữ pháp chung cho tất cả mọi người. Có người yếu câu phức, có người sai thì, có người dùng cấu trúc rất đa dạng nhưng thiếu chính xác.
Trong mô hình lớp IELTS Năng Khiếu quy mô nhỏ tại Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), việc giới hạn 5–7 học viên cho phép giảng viên phát hiện lỗi ngữ pháp mang tính cá nhân và chỉnh trực tiếp trên bài viết và bài nói. Đây là yếu tố then chốt giúp học viên cải thiện grammar thực sự, thay vì học lại những thứ đã biết.
Kết luận: Ngữ pháp là năng lực kiểm soát, không phải ghi nhớ
Ngữ pháp IELTS không đo bạn nhớ bao nhiêu quy tắc, mà đo bạn kiểm soát cấu trúc tốt đến đâu khi lập luận và giao tiếp. Khi người học ngừng hỏi “câu này đúng hay sai” và bắt đầu hỏi “cấu trúc này có phù hợp với ý mình không”, band điểm sẽ thay đổi rõ rệt.
Ngữ pháp học thuật, khi được dùng đúng cách, chính là đòn bẩy giúp Writing và Speaking vượt ngưỡng band 7 một cách bền vững.
