Trong IELTS Writing Task 2, bạn chỉ có khoảng 40 phút để đọc đề, phân tích yêu cầu, lên ý và viết bài. Nếu bước phân tích đề làm sai, toàn bộ bài viết phía sau gần như vô nghĩa, dù câu chữ có trôi chảy đến đâu.
Nhiều thí sinh rơi vào tình trạng “viết rất hay nhưng vẫn bị điểm thấp” vì không trả lời đúng câu hỏi của đề. Đây là lỗi thuộc về tư duy, không phải lỗi ngôn ngữ, và là lý do khiến Task Response thường là tiêu chí kéo band xuống mạnh nhất.
Để tránh sai hướng, người học cần một quy trình phân tích đề rõ ràng, thay vì đọc lướt rồi viết theo cảm tính.
Hiểu đúng bản chất của Task Response
Task Response không chỉ là viết đủ 250 từ. Tiêu chí này đánh giá mức độ bạn trả lời đầy đủ và trực tiếp các yêu cầu của đề bài.
Một bài có thể viết rất dài, nhiều từ vựng nâng cao, nhưng nếu bỏ sót một phần câu hỏi hoặc trả lời không đúng trọng tâm, điểm Task Response vẫn thấp.
Điều này cho thấy: trước khi nghĩ đến từ vựng hay cấu trúc câu, bạn phải đảm bảo rằng mình hiểu rõ đề đang yêu cầu làm gì.
Bước 1: Xác định dạng câu hỏi ngay lập tức
Ngay khi đọc đề, nhiệm vụ đầu tiên là xác định dạng: Opinion, Discussion, Problem–Solution, Advantages–Disadvantages, Two-part Question hay dạng kết hợp.
Việc xác định sai dạng dẫn đến việc chọn sai cấu trúc bài, từ đó làm lệch trọng tâm toàn bộ bài viết. Ví dụ, nếu một đề là Discussion nhưng bạn viết như Opinion, bài sẽ không đáp ứng yêu cầu phân tích hai phía.
Ở band cao, giám khảo kỳ vọng người viết có khả năng nhận diện dạng đề rất nhanh và chính xác.
Bước 2: Gạch chân động từ yêu cầu trong đề
Đề IELTS thường chứa các động từ học thuật như discuss, agree or disagree, what are the causes, what measures can be taken, do you think the advantages outweigh the disadvantages.
Mỗi động từ này thể hiện một nhiệm vụ khác nhau. Nếu bạn không chú ý đến động từ, bạn rất dễ viết lan man theo chủ đề chung mà không thực sự trả lời câu hỏi.
Ví dụ, một đề hỏi về causes nhưng bạn lại dành quá nhiều thời gian mô tả effects, thì dù viết đúng chủ đề, bạn vẫn bị xem là trả lời sai trọng tâm.
Bước 3: Xác định số lượng câu hỏi trong đề
Nhiều đề Task 2 chứa hơn một câu hỏi. Đây là bẫy phổ biến khiến thí sinh chỉ trả lời một phần và bỏ sót phần còn lại.
Việc xác định rõ đề có một hay hai yêu cầu giúp bạn lên bố cục thân bài hợp lý. Nếu có hai câu hỏi, mỗi câu cần được xử lý đầy đủ, không thể gộp chung một cách sơ sài.
Ở band cao, giám khảo đặc biệt nhạy cảm với lỗi bỏ sót yêu cầu, vì điều này cho thấy người viết chưa kiểm soát tốt tư duy học thuật.
Bước 4: Xác định phạm vi trả lời của đề
Đề IELTS thường giới hạn phạm vi bằng các cụm như in some countries, nowadays, among young people, in large cities, in education or in the workplace.
Nếu bạn bỏ qua phạm vi này, bài viết có thể trở nên quá chung chung hoặc không phù hợp với bối cảnh đề đưa ra.
Một bài viết học thuật tốt luôn bám sát phạm vi, tránh mở rộng vấn đề quá xa khiến lập luận trở nên mơ hồ.
Bước 5: Paraphrase đề thành câu hỏi của chính bạn
Một kỹ thuật rất hiệu quả là viết lại đề bằng từ của mình dưới dạng câu hỏi đơn giản, rõ ràng. Việc này giúp bạn kiểm tra lại xem mình có thực sự hiểu đề hay không.
Nếu bạn không thể diễn đạt lại đề một cách rõ ràng, rất có thể bạn chưa hiểu đầy đủ yêu cầu và có nguy cơ viết sai hướng.
Ở nhiều lớp luyện IELTS chuyên sâu, giáo viên thường yêu cầu học viên paraphrase đề bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh trước khi lên ý, để đảm bảo không có hiểu nhầm.
Bước 6: Xác định rõ bạn phải làm gì trong từng thân bài
Sau khi hiểu đề, bạn cần chuyển yêu cầu đó thành nhiệm vụ cụ thể cho từng đoạn thân bài. Mỗi thân bài nên có một vai trò rõ ràng trong việc trả lời đề.
Ví dụ, trong Problem–Solution, một thân bài tập trung phân tích nguyên nhân, thân bài còn lại tập trung vào giải pháp. Nếu bạn trộn lẫn hai phần này một cách lộn xộn, bài viết sẽ mất tính logic và khó đạt điểm cao.
Việc gán nhiệm vụ rõ ràng cho từng đoạn giúp bạn kiểm soát hướng đi của bài viết và tránh lan man.
Những lỗi phân tích đề phổ biến khiến mất band
Một lỗi rất thường gặp là đọc đề quá nhanh và viết theo chủ đề chung, thay vì theo câu hỏi cụ thể. Điều này dẫn đến bài viết đúng chủ đề nhưng không trả lời đúng yêu cầu.
Một lỗi khác là bỏ qua các từ giới hạn phạm vi, khiến bài viết trở nên quá chung hoặc lệch bối cảnh. Ngoài ra, nhiều thí sinh không nhận ra đề có hai câu hỏi và chỉ trả lời một phần.
Những lỗi này không liên quan đến trình độ tiếng Anh, mà liên quan trực tiếp đến kỹ năng học thuật và kỷ luật tư duy.
Vai trò của phản hồi cá nhân hóa trong việc sửa lỗi phân tích đề
Kỹ năng phân tích đề rất khó tự sửa nếu không có phản hồi chi tiết. Người học thường không nhận ra mình đã hiểu sai đề cho đến khi bị chấm điểm thấp.
Trong các mô hình lớp nhỏ, giáo viên có thể theo sát từng bài, chỉ ra chính xác chỗ học viên hiểu sai đề và hướng dẫn cách sửa tư duy. Ví dụ, tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), với quy mô 5–7 học viên, việc kèm sát giúp học viên hình thành thói quen phân tích đề bài bản, từ đó giảm mạnh lỗi viết sai hướng trong Task 2.
Kết luận: Phân tích đề đúng là nền tảng của band điểm cao
Không có chiến lược từ vựng hay ngữ pháp nào có thể cứu một bài viết phân tích đề sai. Viết đúng hướng là điều kiện tiên quyết để mọi kỹ năng khác phát huy tác dụng.
Khi bạn xây dựng được quy trình phân tích đề rõ ràng và có kỷ luật, bạn sẽ không chỉ tránh mất điểm đáng tiếc, mà còn tạo nền tảng vững chắc để nâng band Writing một cách bền vững.
