Lexical Resource cho IELTS Speaking: Hiểu đúng để không học sai
Trong IELTS Speaking, Lexical Resource không được chấm theo số lượng từ khó bạn dùng, mà theo mức độ linh hoạt, tự nhiên và chính xác khi bạn sử dụng từ để diễn đạt ý.
Một bài nói có thể dùng rất nhiều từ nâng cao, nhưng nếu dùng sai ngữ cảnh hoặc thiếu tự nhiên, điểm Lexical Resource vẫn không cao. Ngược lại, người nói dùng từ vừa phải nhưng đúng chỗ, đúng nghĩa và có khả năng diễn đạt lại thường được đánh giá cao hơn.
Lexical Resource thực sự đo lường điều gì?
Giám khảo quan tâm đến:
-
Phạm vi từ vựng bạn có thể sử dụng
-
Độ chính xác khi dùng từ và collocation
-
Khả năng paraphrase và diễn đạt linh hoạt
-
Mức độ tự nhiên trong giao tiếp
Lexical Resource là năng lực sử dụng từ, không phải vốn từ “trên giấy”.
Band 6, 7 và 8 khác nhau thế nào về từ vựng
Ở band 6, thí sinh thường có đủ từ để nói, nhưng hay lặp, dùng từ chung chung và thiếu linh hoạt khi muốn diễn đạt lại.
Ở band 7, người nói bắt đầu thể hiện khả năng chọn từ phù hợp với ngữ cảnh, tránh lặp và có thể diễn đạt lại một ý theo cách khác khi cần.
Ở band 8, từ vựng được sử dụng rất tự nhiên, với collocation tốt và rất ít cảm giác “đang gồng để dùng từ khó”.
Sự khác biệt này mang tính chất tư duy hơn là trí nhớ.
Lỗi phổ biến: Dùng từ để khoe, không để giao tiếp
Một lỗi rất phổ biến là cố gắng nhét idioms hoặc từ nâng cao vào mọi câu.
Điều này dẫn đến hai vấn đề:
-
Dùng sai ngữ cảnh, làm câu nói trở nên gượng gạo
-
Làm gián đoạn dòng nói vì phải “nghĩ cách gài từ”
Giám khảo dễ nhận ra khi thí sinh đang “diễn”, thay vì đang giao tiếp thật.
Paraphrasing là kỹ năng cốt lõi của Lexical Resource
Khả năng diễn đạt lại cùng một ý bằng từ khác là dấu hiệu rõ ràng của band 7+.
Ví dụ, thay vì lặp lại important, người nói có thể dùng significant, crucial, plays an important role tùy ngữ cảnh.
Paraphrasing giúp bài nói tự nhiên hơn và giảm lặp, đồng thời thể hiện sự linh hoạt về từ vựng.
Collocation quan trọng hơn từ hiếm
Dùng đúng collocation như make a decision, heavy traffic, gain experience quan trọng hơn việc dùng một từ hiếm nhưng đi với từ sai.
Sai collocation là dấu hiệu rõ của band trung bình và ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận về Lexical Resource.
Từ vựng nói khác từ vựng viết
Một lỗi phổ biến là mang văn phong Writing sang Speaking.
Trong Speaking, từ vựng nên tự nhiên, gần với hội thoại học thuật, không nên quá “văn viết”.
Ví dụ, children thường tự nhiên hơn offspring trong Speaking, dù cả hai đều đúng về nghĩa.
Chiến lược học từ để cải thiện Speaking
Thay vì học danh sách từ đơn lẻ, nên học theo:
-
Cụm từ và collocation
-
Cách dùng trong câu nói thực tế
-
Ngữ cảnh hội thoại
Điều này giúp từ vựng dễ được kích hoạt khi nói, thay vì chỉ nằm trong trí nhớ thụ động.
Lexical Resource và Fluency có liên hệ chặt chẽ
Khi bạn phải cố nhớ từ khó, fluency thường giảm vì dòng nói bị đứt.
Ngược lại, khi bạn dùng được từ quen thuộc và collocation tự nhiên, bạn có thể duy trì dòng nói tốt hơn, từ đó cả Fluency và Lexical Resource cùng được cải thiện.
Vai trò của phản hồi cá nhân trong sửa lỗi từ vựng
Nhiều người không nhận ra mình dùng từ không tự nhiên cho đến khi được chỉ ra.
Trong môi trường lớp nhỏ, giáo viên có thể sửa từng cách dùng từ, từng collocation và giúp người học chuyển từ “biết từ” sang “dùng từ”. Ví dụ, tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), với lớp nhỏ 5–7 học viên, học viên được kèm sát cách dùng từ trong ngữ cảnh nói thực tế, giúp cải thiện Lexical Resource một cách bền vững thay vì học vẹt.
Kết luận: Từ vựng tốt là từ vựng dùng được
Lexical Resource trong IELTS Speaking không thưởng cho việc khoe từ, mà thưởng cho việc dùng từ để giao tiếp hiệu quả.
Khi bạn chuyển trọng tâm từ học nhiều từ sang dùng đúng từ trong ngữ cảnh thật, Lexical Resource sẽ cải thiện theo đúng cách giám khảo đánh giá. Đây là bước chuyển tư duy quan trọng để vượt band Speaking một cách thực chất, không dựa vào mẹo hay câu mẫu.
