IELTS Speaking là kỹ năng bị dạy sai nhiều nhất trong quá trình luyện thi. Không ít trung tâm biến Speaking thành một môn học thuộc lòng, nơi học viên ghi chép câu trả lời mẫu, học idioms “đắt tiền” và luyện nói theo kịch bản có sẵn.
Cách tiếp cận này có thể giúp người học nói trôi chảy hơn trong ngắn hạn, nhưng lại chính là nguyên nhân khiến điểm Speaking không vượt qua band 6. Để đạt band 7–8, người học cần thay đổi hoàn toàn tư duy: Speaking là bài kiểm tra năng lực giao tiếp học thuật tự nhiên, không phải bài kiểm tra trí nhớ.
Band descriptors Speaking 2026 và những gì examiner thực sự đánh giá
Speaking được chấm dựa trên bốn tiêu chí: Fluency & Coherence, Lexical Resource, Grammatical Range & Accuracy và Pronunciation. Điều quan trọng là examiner đánh giá tổng thể khả năng giao tiếp, chứ không tách rời từng tiêu chí một cách máy móc.
Một bài nói band 7 không cần hoàn hảo. Examiner chấp nhận lỗi nhỏ, miễn là người nói duy trì được mạch giao tiếp tự nhiên, sử dụng ngôn ngữ phù hợp và thể hiện khả năng phát triển ý. Khi người học hiểu rõ band descriptors, họ sẽ ngừng ám ảnh với việc “nói cho hay” và tập trung vào “nói cho đúng”.
Fluency không đồng nghĩa với nói nhanh
Một hiểu lầm phổ biến là nói càng nhanh càng fluency. Thực tế, nói quá nhanh thường kéo theo lỗi ngữ pháp, phát âm không rõ và mất kiểm soát nội dung. Fluency được hiểu là khả năng duy trì dòng nói ổn định, không ngắt quãng bất thường và không phụ thuộc quá nhiều vào việc dừng lại để nghĩ từ.
Nhiều thí sinh band 5.5–6 nói nhanh nhưng rời rạc. Trong khi đó, người đạt band 7 thường nói với tốc độ vừa phải, có ngắt nghỉ tự nhiên và kiểm soát được nhịp điệu câu nói.
Lexical resource cho Speaking: đủ và đúng quan trọng hơn “cao cấp”
Speaking không phải Writing. Việc cố gắng nhồi nhét từ vựng học thuật hoặc idioms phức tạp thường khiến bài nói mất tự nhiên. Examiner dễ dàng nhận ra những cụm từ được học thuộc và sử dụng không đúng ngữ cảnh.
Lexical resource trong Speaking được đánh giá cao khi người nói dùng từ chính xác, linh hoạt và phù hợp với ngữ cảnh giao tiếp. Một từ đơn giản nhưng dùng đúng còn giá trị hơn một từ “cao cấp” nhưng gượng ép.
Speaking Part 1 – trả lời tự nhiên là chìa khóa
Part 1 không phải là phần “khởi động cho vui”. Đây là nơi examiner đánh giá khả năng giao tiếp cơ bản và mức độ tự nhiên của thí sinh. Lỗi thường gặp là trả lời quá dài hoặc quá khuôn mẫu, khiến cuộc hội thoại mất tính tương tác.
Một câu trả lời Part 1 tốt thường ngắn gọn, đúng trọng tâm và có thể mở rộng nhẹ nếu cần. Điều quan trọng là giọng điệu tự nhiên, không giống bài diễn văn đã chuẩn bị sẵn.
Speaking Part 2 – triển khai cue card trong 2 phút một cách thông minh
Part 2 là nơi nhiều thí sinh sợ nhất, nhưng cũng là nơi dễ cải thiện nhất nếu có chiến lược đúng. Lỗi phổ biến là cố nói thật nhiều mà không có cấu trúc, dẫn đến lặp ý hoặc bí giữa chừng.
Thực chất, cue card chỉ là khung gợi ý. Người nói cần biến nó thành một câu chuyện ngắn có mở đầu, diễn biến và kết thúc. Khi coi Part 2 là một bài kể chuyện logic, việc nói đủ 2 phút trở nên tự nhiên hơn rất nhiều.
Speaking Part 3 – kiểm tra tư duy phản biện, không phải kiến thức
Part 3 là phần phân loại band rõ ràng nhất. Examiner không đòi hỏi câu trả lời “đúng”, mà cần câu trả lời có lập luận. Nhiều thí sinh mất điểm vì trả lời quá ngắn hoặc né tránh câu hỏi trừu tượng.
Để làm tốt Part 3, người học cần tập thói quen giải thích “vì sao” cho ý kiến của mình, so sánh các góc nhìn và liên hệ với bối cảnh rộng hơn. Đây là kỹ năng tư duy, không phải kỹ năng học thuộc.
Những lỗi khiến Speaking mãi ở band 5.5
Lỗi lớn nhất là học thuộc câu trả lời. Khi examiner đặt câu hỏi phụ hoặc thay đổi cách hỏi, thí sinh dễ lúng túng và mất fluency. Một lỗi khác là quá chú trọng vào phát âm mà quên mất nội dung, khiến câu nói trở nên rời rạc.
Ngoài ra, việc lạm dụng filler words hoặc dùng filler sai cách cũng làm giảm độ tự nhiên của bài nói.
Sửa accent theo hướng thực tế và khả thi
IELTS không yêu cầu accent bản xứ. Examiner đánh giá khả năng phát âm rõ ràng và dễ hiểu. Việc cố gắng bắt chước accent Mỹ hay Anh mà không có nền tảng thường phản tác dụng.
Cách sửa accent hiệu quả là tập trung vào trọng âm từ, ngữ điệu câu và sự rõ ràng khi phát âm âm cuối. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến điểm Pronunciation.
Filler words – dùng đúng sẽ tăng, dùng sai sẽ giảm điểm
Filler words như “well”, “actually”, “you know” có thể giúp bài nói tự nhiên hơn nếu dùng đúng chỗ. Tuy nhiên, lạm dụng filler hoặc dùng để che giấu việc không có ý tưởng sẽ khiến bài nói thiếu mạch lạc.
Ở band cao, filler được dùng như công cụ giao tiếp, không phải phao cứu sinh.
Luyện Speaking tại nhà hiệu quả cần chiến lược đúng
Luyện Speaking không đồng nghĩa với nói một mình hàng giờ. Quan trọng hơn là luyện đúng trọng tâm, ghi âm lại câu trả lời, nghe lại và tự phát hiện lỗi. Việc luyện theo câu hỏi thật, kết hợp phản xạ trả lời linh hoạt, giúp cải thiện nhanh hơn việc học thuộc bài mẫu.
Trong quá trình giảng dạy tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), mô hình lớp nhỏ 5–7 học viên cho phép giảng viên theo sát từng người, chỉnh sửa lỗi phát âm, tư duy trả lời và phản xạ giao tiếp một cách cá nhân hóa, giúp học viên tự tin hơn rõ rệt khi bước vào phòng thi.
Kết luận: Speaking là kỹ năng giao tiếp, không phải bài diễn thuyết
IELTS Speaking không đòi hỏi bạn nói như người bản xứ, cũng không yêu cầu câu trả lời hoàn hảo. Điều examiner tìm kiếm là khả năng giao tiếp rõ ràng, tự nhiên và có tư duy.
Khi người học ngừng học thuộc và bắt đầu luyện nói như một quá trình giao tiếp thật, band 7–8 trở thành mục tiêu có thể đạt được. Với môi trường học phù hợp, được kèm sát và sửa đúng lỗi cốt lõi, việc cải thiện Speaking không còn là bài toán may rủi.
Nếu bạn cần một lộ trình Speaking bài bản, tập trung vào tư duy và phản xạ thật, các lớp IELTS Năng Khiếu tại Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu) với sĩ số nhỏ là lựa chọn giúp bạn tiến bộ nhanh và bền vững.
