Trong IELTS Speaking, Lexical Resource không được đánh giá dựa trên số lượng idioms bạn sử dụng. Thực tế, dùng idioms sai hoặc quá đà là một trong những lý do phổ biến khiến bài nói không vượt qua band 6. Điều giám khảo tìm kiếm không phải là khả năng “khoe thành ngữ”, mà là mức độ tự nhiên và phù hợp của ngôn ngữ.
Idioms chỉ thực sự có giá trị khi chúng hòa vào dòng nói một cách tự nhiên, đúng ngữ cảnh và đúng phong cách giao tiếp. Khi idioms trở nên nổi bật một cách gượng gạo, chúng không còn là điểm cộng mà trở thành dấu hiệu cho thấy người nói chưa kiểm soát tốt từ vựng.
IELTS đánh giá idioms trong Speaking như thế nào?
Theo band descriptors, từ band 7 trở lên, thí sinh được kỳ vọng có khả năng sử dụng ngôn ngữ linh hoạt và mang tính tự nhiên, bao gồm cả các cách diễn đạt quen thuộc của người bản ngữ. Idioms nằm trong nhóm này, nhưng không phải là yêu cầu bắt buộc.
Giám khảo không chấm điểm riêng cho idioms. Thay vào đó, họ quan sát xem idioms có được dùng đúng ngữ cảnh hay không, có phù hợp với phong cách nói hay không, và có làm câu trả lời trôi chảy hơn hay không. Một idiom dùng đúng có thể giúp bài nói trở nên sống động, nhưng chỉ một idiom dùng sai cũng đủ khiến Lexical Resource bị đánh giá thấp.
Idioms và ranh giới giữa band 6 và band 7
Ở band 6, thí sinh thường giao tiếp hiệu quả, nhưng ngôn ngữ còn mang tính “an toàn”. Việc sử dụng idioms nếu có thường mang tính học thuộc, thiếu tự nhiên hoặc đặt sai ngữ cảnh.
Ở band 7, idioms – nếu xuất hiện – thường được dùng rất nhẹ, đúng chỗ và không gây chú ý quá mức. Người nói không cố gắng nhét idioms vào mọi câu trả lời, mà chỉ dùng khi idiom đó phản ánh đúng cảm xúc hoặc trải nghiệm cá nhân.
Điểm mấu chốt là: idioms không giúp bạn “nhảy band” nếu các yếu tố khác chưa đạt, nhưng dùng idioms sai có thể giữ bạn lại ở band thấp hơn.
Idioms nên dùng trong Speaking Part 1 như thế nào?
Speaking Part 1 mang tính trò chuyện hằng ngày, vì vậy idioms nếu dùng phải cực kỳ tự nhiên và quen thuộc. Những idioms quá hình ảnh hoặc mang sắc thái quá mạnh thường không phù hợp với phần này.
Idioms dùng tốt trong Part 1 thường diễn đạt thói quen, cảm xúc nhẹ hoặc đánh giá cá nhân đơn giản. Khi idiom được dùng như một phần của câu nói tự nhiên, giám khảo sẽ cảm nhận được sự thoải mái trong giao tiếp của thí sinh.
Ngược lại, nếu Part 1 xuất hiện quá nhiều idioms, đặc biệt là những idioms dài và “đậm chất sách vở”, bài nói sẽ mất đi tính trò chuyện vốn có.
Idioms trong Speaking Part 2: dùng để kể chuyện, không phải để khoe
Speaking Part 2 là nơi idioms có “đất diễn” nhất, nhưng cũng là nơi dễ lạm dụng nhất. Vì đây là phần nói dài, nhiều thí sinh cố gắng nhét thật nhiều idioms để gây ấn tượng.
Trên thực tế, idioms trong Part 2 chỉ nên dùng khi bạn đang kể một trải nghiệm cá nhân hoặc mô tả cảm xúc. Idiom lúc này đóng vai trò làm câu chuyện sinh động hơn, không phải là điểm nhấn chính.
Trong quá trình luyện Speaking tại Lớp IELTS Năng Khiếu ở Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), với lớp nhỏ 5–7 học viên, giáo viên thường yêu cầu học viên kể lại cùng một câu chuyện với và không có idioms, để cảm nhận rõ idiom nào thực sự cần thiết và idiom nào chỉ là “trang trí thừa”.
Idioms trong Speaking Part 3: cẩn trọng hơn bạn nghĩ
Speaking Part 3 mang tính thảo luận và trừu tượng hơn. Đây không phải môi trường lý tưởng cho idioms mang tính khẩu ngữ mạnh. Nếu dùng, idioms nên mang tính trung tính, phục vụ lập luận chứ không tạo cảm giác suồng sã.
Một lỗi phổ biến là dùng idioms quá đời thường trong Part 3, khiến câu trả lời mất đi tính học thuật vừa đủ mà IELTS mong đợi ở phần này. Khi đó, Lexical Resource có thể bị đánh giá là thiếu kiểm soát phong cách.
Ở band cao, người nói thường ưu tiên collocation và cách diễn đạt tự nhiên hơn là idioms đậm màu sắc.
Những lỗi idioms khiến Speaking tụt band
Lỗi phổ biến nhất là dùng idioms sai ngữ cảnh. Idiom đúng nghĩa nhưng không phù hợp tình huống giao tiếp sẽ khiến câu nói trở nên kỳ cục trong tai người nghe.
Lỗi thứ hai là dùng sai cấu trúc idiom. Chỉ cần thay đổi một giới từ hoặc động từ trong idiom, người bản ngữ sẽ nhận ra ngay sự “lệch chuẩn”.
Cuối cùng là lỗi học thuộc và lạm dụng. Khi idioms xuất hiện dày đặc, với ngữ điệu thiếu tự nhiên, giám khảo dễ nhận ra đây là phần được chuẩn bị sẵn và đánh giá thấp tính linh hoạt của ngôn ngữ.
Bao nhiêu idioms là đủ cho một bài Speaking?
Không có con số cố định, nhưng với đa số thí sinh, 1–2 idioms dùng đúng trong toàn bộ bài thi Speaking đã là rất tốt. Quan trọng hơn, idioms đó phải thực sự phù hợp với cách bạn nói chuyện.
Nếu bạn phải dừng lại để “nhớ idiom”, tốt nhất là không dùng. Độ trôi chảy và tự nhiên luôn quan trọng hơn một idiom được nhét vào cho đủ.
Cách luyện idioms để dùng được trong phòng thi
Muốn dùng idioms hiệu quả, người học cần nghe và bắt chước cách người bản ngữ dùng idioms trong ngữ cảnh giao tiếp thật. Việc học idioms theo danh sách, không gắn với tình huống nói cụ thể, rất dễ dẫn đến việc dùng sai.
Trong môi trường luyện Speaking kèm sát như Lớp IELTS Năng Khiếu tại Phường Rạch Dừa (Vũng Tàu), idioms thường được luyện thông qua phản xạ nói, không phải học thuộc. Giáo viên sẽ chỉnh ngữ điệu, tốc độ và vị trí idiom trong câu để đảm bảo idiom hòa vào mạch nói tự nhiên.
Idioms có thực sự cần thiết để đạt band cao?
Câu trả lời là không bắt buộc. Rất nhiều bài Speaking band 7–8 không dùng idioms, nhưng vẫn đạt điểm cao nhờ collocation tốt, từ vựng chính xác và cách diễn đạt linh hoạt.
Idioms chỉ là “gia vị”. Khi dùng đúng, chúng giúp bài nói sinh động hơn. Khi dùng sai, chúng có thể phá hỏng toàn bộ ấn tượng về Lexical Resource.
Kết luận
Idioms không phải là chìa khóa thần kỳ để nâng band IELTS Speaking. Giá trị của idioms nằm ở chỗ dùng đúng, đúng ngữ cảnh và đúng phong cách giao tiếp. Khi idioms trở thành một phần tự nhiên trong cách nói của bạn, chúng sẽ hỗ trợ Lexical Resource hiệu quả. Ngược lại, nếu dùng vì áp lực “phải có idiom”, điểm Speaking rất dễ bị tụt mà bạn không hề nhận ra.
